14
ΔΕΚ

Θρίλερ… κορυφής για Ελλάδα και ευρώ!


ΤΟΥ ΝΩΝΤΑ ΧΑΛΔΟΥΠΗ (nontas71@gmail.com)

*Ανδημοσίευση από την εφημερίδα ΧΡΗΜΑ ΤΡΙΤΗ

Εκ των προτέρων «όχι» με κάθε κατηγορηματικότητα λέει το Βερολίνο ακόμη και σε συζήτηση οποιουδήποτε μέτρου θα μπορούσε να κάνει ευκολότερη τη ζωή των υπερχρεωμένων κυβερνήσεων της Ευρωζώνης, διαμορφώνοντας ένα ασφυκτικό πλαίσιο διαπραγμάτευσης στην κρίσιμη Σύνοδο Κορυφής αυτής της Παρασκευής, από την οποία ο Γ. Παπανδρέου επιδιώκει να φύγει, έχοντας αποσπάσει μια γερμανική δέσμευση για επιμήκυνση του δανείου των 110 δισ. ευρώ με ευνοϊκούς όρους.

Στη διήμερη Σύνοδο (16-17 Δεκεμβρίου), που φαίνεται ότι θα έχει και πάλι όλα τα στοιχεία ενός 48ωρου διπλωματικού θρίλερ, η Γερμανία, με την υποστήριξη και της Γαλλίας, επιδιώκει να συζητηθεί και να εγκριθεί μόνο μια συμφωνία ύψιστης προτεραιότητας για τη στρατηγική της: η συμφωνία για το κείμενο δύο προτάσεων που θα προστεθεί στην Ευρωπαϊκή Συνθήκη, ώστε να ανοίξει ο δρόμος για το μόνιμο μηχανισμό στήριξης αδύναμων οικονομιών (Ευρωπαϊκός Μηχανισμός Σταθερότητας - ΕΜΣ), η ίδρυση του οποίου θα συνοδευθεί από την καθιέρωση ελεγχόμενων χρεοκοπιών των χωρών που κρίνονται αφερέγγυες από την Κομισιόν και το ΔΝΤ (η Ελλάδα είναι πρώτη «υποψήφια» για τη διαδικασία αυτή).

Παρότι η Σύνοδος προορίζεται από την Γερμανία να είναι «μονοθεματική», τα ασθενέστερα κράτη ελπίζουν σε δεύτερο… πλάνο να αποσπάσουν κάτι, «παζαρεύοντας» τη θετική ψήφο τους επί του γαλλογερμανικού σχεδίου, καθώς η μίνι αναθεώρηση της Συνθήκης απαιτεί ομοφωνία. Οι ηγέτες αναμένεται να εκδώσουν ένα κείμενο οδηγιών προς τους υπουργούς Οικονομικών, για να συνεχίσουν τη συζήτηση για μέτρα «θωράκισης» του ευρώ, το οποίο θα μπορούσε να ανοίγει το δρόμο έστω για μια αρχική διαπραγμάτευση λύσεων που δεν θα τοποθετούν μόνιμα τις αδύναμες χώρες στην προκρούστια κλίνη της γερμανικής λιτότητας, αλλά θα ενισχύουν τη θέση τους έναντι των αγορών (π.χ.: έκδοση ευρωομολόγων, αύξηση από σήμερα των κεφαλαίων του προσωρινού μηχανισμού στήριξης, αγορές ομολόγων περιφερειακών χωρών από τον προσωρινό μηχανισμό, κ.ά.).

Σε αυτό το «σφιχτό» διαπραγματευτικό πλαίσιο, η ελληνική κυβέρνηση ελπίζει ότι θα αποσπάσει μια κατ’ αρχήν έγκριση (οι λεπτομέρειες θα διαμορφωθούν, καλώς εχόντων των πραγμάτων, τον Ιανουάριο από τους υπουργούς Οικονομικών) για επιμήκυνση σε κατάλληλο χρόνο και με ευνοϊκούς όρους του δανείου των 110 δισ. ευρώ. Η διατύπωση της αρχικής σχετικής ανακοίνωσης του Eurogroup , περί «εναρμόνισης» των όρων του ελληνικού δανείου (που δεν έχει δοθεί από τον προσωρινό μηχανισμό στήριξης, όπως στην περίπτωση της Ιρλανδίας, αλλά από κράτη μέλη και το ΔΝΤ) με αυτούς του ιρλανδικού, είχε δημιουργήσει αισιοδοξία για τους όρους της επιμήκυνσης, αλλά τις τελευταίες ημέρες τα μηνύματα από την Γερμανία δείχνουν ότι το Βερολίνο κρατά ανοικτές σε συζήτηση πολλές κρίσιμες «λεπτομέρειες».

Το «κακό» σενάριο

Ενα κακό σενάριο εξέλιξης των συζητήσεων για την επιμήκυνση, το οποίο δεν μπορεί να αποκλεισθεί προκαταβολικά, θα ήταν το ακόλουθο:
 Να επιμείνει το Βερολίνο στην ανάγκη να εγκριθεί η επιμήκυνση μόνο μετά την αξιολόγηση της Ελλάδας ενόψει της τέταρτης δόσης, δηλαδή μετά τον Φεβρουάριο, με δύο επιχειρήματα: ότι η Ελλάδα δεν έχει επιτύχει τους δημοσιονομικούς στόχους του μνημονίου για το 2010, όπως επιβεβαίωσε η έκθεση της Κομισιόν και της ΕΚΤ την περασμένη Πέμπτη, άρα θα πρέπει να κριθεί αν έχει λάβει όλα τα διορθωτικά μέτρα που απαιτούνται μέσα στους πρώτους μήνες του 2011, πριν εγκριθεί η επιμήκυνση. Και ότι αν εγκριθεί πρόωρα η επιμήκυνση, αυτό θα δώσει «λάθος σήματα» χαλάρωσης στις αγορές, αφού θα φανεί να επιβραβεύεται μια χώρα που δεν έχει εκπληρώσει όλες τις υποχρεώσεις της.

 Αυτή η καθυστέρηση, όμως, μπορεί να δημιουργήσει σοβαρές επιπλοκές. Η Γερμανία θα μπορούσε να προτείνει να επιμηκυνθεί μόνο το σκέλος του δανείου μετά την τέταρτη δόση, ενώ τα υπόλοιπα κεφάλαια, που έχουν ήδη εκταμιευθεί, να αναχρηματοδοτηθούν όταν θα είναι προγραμματισμένη η αποπληρωμή τους, με νέα δάνεια από τον μόνιμο Ευρωπαϊκό Μηχανισμό Σταθερότητας, ο οποίος άλλωστε θα χρηματοδοτήσει ένα μεγάλο μέρος και του ιρλανδικού «πακέτου». Σε αυτή την περίπτωση, η Ελλάδα θα γίνει ο δεύτερος «πελάτης» του ΕΜΣ, η λειτουργία του οποίου συνδυάζεται με τις διαδικασίες αναδιάρθρωσης χρέους, δηλαδή να τεθεί και επίσημα σε τροχιά ελεγχόμενης χρεοκοπίας.

 Επιπλέον, η Γερμανία μπορεί να θέσει θέμα διαφοροποίησης του επιτοκίου δανεισμού της Ελλάδας, δηλαδή να διαμορφωθεί σε υψηλότερο επίπεδο από το αντίστοιχο ιρλανδικό (5,8%), αφού ληφθεί υπόψη η διαφορά στο επίπεδα αποδόσεων των ομολόγων των δύο χωρών στις αγορές.
Κυβερνητικά στελέχη εκφράζουν αισιοδοξία, ότι τελικά αυτά τα σενάρια δεν θα επιβεβαιωθούν την Παρασκευή. Τονίζουν, ότι ο Πρωθυπουργός μερίμνησε ήδη να δώσει προκαταβολικά απάντηση σε πιθανές αιτιάσεις της Μέρκελ , περί μη συμμόρφωσης της χώρας με το μνημόνιο . Το πολυνομοσχέδιο που εγκρίνεται με συνοπτικές διαδικασίες σήμερα και περιλαμβάνει όλα τα κρίσιμα διορθωτικά μέτρα, που όφειλε να λάβει η κυβέρνηση μέχρι το τέλος Μαρτίου (αύξηση ΦΠΑ, «νυστέρι» στις ΔΕΚΟ , αλλαγή εργασιακών σχέσεων) αποτελεί «πληρωμένη απάντηση» σε πιθανές αιτιάσεις περί μη συμμόρφωσης, που θα μπορούσαν να αξιοποιηθούν από την Μέρκελ για να «τρενάρει» την επιμήκυνση.

Ο Πρωθυπουργός, τονίζουν οι ίδιες πηγές, θα συνδέσει ανεπίσημα την επιμήκυνση με ευνοϊκούς όρους για την Ελλάδα με τη θετική ψήφο στο γερμανικό σχέδιο για αλλαγή της Ευρωπαϊκής Συνθήκης και δεν θα εγκαταλείψει το τραπέζι της διαπραγμάτευσης αν δεν αποσπάσει τη δέσμευση της Μέρκελ για άμεση επιμήκυνση του συνόλου του δανείου των 110 δισ. ευρώ, με επιτόκιο όχι υψηλότερο από το ιρλανδικό.

Η επιμήκυνση χρειάζεται, αλλά δεν αρκεί…

Πάντως, η επιμήκυνση είναι μεν αναγκαία για να αποφευχθεί μια βέβαιη χρεοκοπία της Ελλάδας το 2014-2015, υπό το βάρος ενός θηριώδους λογαριασμού τοκοχρεολυσίων, αλλά η νέα αρχιτεκτονική που διαμορφώνει η Γερμανία στην Ευρωζώνη είναι εξαιρετικά «εχθρική» για τη χώρα και οριστικά την κατατάσσει στη δεύτερη κατηγορία των χωρών υψηλού κινδύνου χρεοκοπίας, που θα δανείζονται μόνιμα με πολύ υψηλό κόστος από τις αγορές, ή ακόμη και θα παραμένουν αποκλεισμένες.

Ο Γερμανός υπουργός Οικονομικών, Βόλφγκανγκ Σόιμπλ, αλλά και το κορυφαίο στέλεχος της Μπούντεσμπανκ και της ΕΚΤ, Γιούργκεν Σταρκ, ξεκαθάρισαν ότι ακριβώς αυτός είναι ο στόχος της Γερμανίας: «Όσο δεν έχουμε κοινή δημοσιονομική πολιτική , χρειαζόμαστε διαφορετικά επίπεδα επιτοκίων δανεισμού, γιατί αυτός είναι ο μόνος τρόπος να υποχρεώνονται τα κράτη μέλη σε σοβαρή δημοσιονομική πολιτική», τόνισε χαρακτηριστικά ο Σόιμπλ.

Η απειλή των ελεγχόμενων χρεοκοπιών στην Ευρωζώνη, που θα μπει επισήμως στην αρχιτεκτονική του ευρώ, ενέχει τον άμεσο κίνδυνο (όπως προειδοποίησε πρόσφατα η Standard & Poor’s) ακόμη χειρότερης πιστοληπτικής αξιολόγησης της Ελλάδας μέσα στο 2011. Αυτό καθιστά απίθανη την επιστροφή της χώρας στις αγορές το 2012, για δανεισμό με επιτόκια ομολόγων που δεν θα οδηγούν από μόνα τους σε χρεοκοπία, άρα τίθεται εν αμφιβόλω ο βασικός στόχος του μνημονίου για εξομάλυνση της χρηματοδότησης της χώρας από τις αγορές το αργότερο το 2012.

Το ερώτημα είναι πώς θα καλυφθεί αυτό το κενό. Η μόνη απάντηση που φαίνεται να αποκλείει τη στάση πληρωμών είναι με τη λήψη ενός νέου δανείου από τον ΕΜΣ, με τη σύναψη ενός νέου μνημονίου, που θα δεσμεύσει τη δημοσιονομική πολιτική και μετά τη λήξη του πρώτου μνημονίου. Αυτό, όμως, σημαίνει ότι η χρηματοδότηση θα συνδεθεί με τις διαδικασίες ελέγχου φερεγγυότητας, που αν δεν τις περάσει η Ελλάδα, θα πρέπει να προχωρήσει σε αναδιάρθρωση χρέους. Κάπως έτσι, το ερώτημα «μνημόνιο ή χρεοκοπία» φαίνεται ότι γίνεται ανεπίκαιρο, αφού το ένα δεν αποκλείει την κατάληξη στο άλλο!
Produced by