21
ΔΕΚ

Οι αλλαγές που επέρχονται το 2011 στο Ασφαλιστικό


ΤΟΥ ΤΖΩΡΤΖΗ ΡΟΥΣΣΟΥ (t.roussos@esiea.gr)

*Αναδημοσίευση από την εφημερίδα ΧΡΗΜΑ ΤΡΙΤΗ

Ταξίδι στο άγνωστο σε αγριεμένες θάλασσες με ένα ξύλινο καράβι που διαθέτει τσακισμένο κατάρτι και μπάζει νερά μοιάζει πλέον ο ασφαλιστικός βίος των εργαζομένων στην ελληνική αγορά εργασίας. Ουδείς γνωρίζει με βάση τον τελευταίο ασφαλιστικό νόμο τι του ξημερώνει και πόσο μπορεί να μειωθεί η έτσι και αλλιώς πετσοκομμένη από τις καλοκαιρινές παρεμβάσεις στο ασφαλιστικό σύστημα σύνταξη.

Το βέβαιο είναι ότι θα πρέπει άπαντες να πληρώνουν πολύ περισσότερες εισφορές (αφού αυξάνονται τα έτη συνταξιοδότησης) για πολύ μικρότερες συντάξεις ενώ οι παροχές υγείας και ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης εξισώνονται προς τα κάτω… Την ίδια ώρα τα ασφαλιστικά ταμεία μοιάζουν καραβοτσακισμένα αφού βλέπουν να συνταξιοδοτούνται μαζικά εργαζόμενοι (λόγω των δυσμενών αλλαγών), να μειώνονται να έσοδα τους (λόγω του κύματος ανεργίας και της οικονομικής κρίσης) και από την άλλη η Κυβέρνηση διαρκώς να σωρεύει ζημιές στους ασφαλιστικούς οργανισμούς και να εξαγγέλλει προγράμματα που επιβαρύνουν περαιτέρω τα ασθενή οικονομικά τους.

Από την άλλη οι εξαγγελίες για πάταξη της εισφοροδιαφυγής (μαύρη-ανασφάλιστη εργασία) να έχουν το χαρακτηριστικό της κενότητας και η μόνη αισιόδοξη νότα να είναι η μείωση της φαρμακευτικής δαπάνης με την εγκαθίδρυση του συστήματος της ηλεκτρονικής συνταγογράφησης. Αυτή ωστόσο η «ηλιαχτίδα» τείνει να εξανεμιστεί δεδομένης της προσπάθειας των κυβερνώντων να μειώσουν το πολιτικό κόστος για τους ίδιους λαμβάνοντας αμφίβολα μέτρα κοινωνικού περιεχομένου και στήριξης της επιχειρηματικότητας χωρίς να λαμβάνουν υπόψη τους τα οικονομικά των ασφαλιστικών ταμείων. Τρανταχτό παράδειγμα το προσφάτως εξαγγελθέν πρόγραμμα επιδότησης των ασφαλιστικών εισφορών το οποίο αναμένεται να στερήσει από το ΙΚΑ έσοδα 1 δισ. ευρώ περίπου και τα οποία ο μεγαλύτερος ασφαλιστικός φορέας της χώρας θα τα αναζητήσει μέσω δανεισμού!

Η παγίδα των αναλογιστικών μελετών

Παράλληλα η Κυβέρνηση φρόντισε να φτιάξει έναν «πολυδαίδαλο» ασφαλιστικό νόμο όπου με το «μαγικό θεσμό» των αναλογιστικών μελετών μπορεί να αυξάνει τα όρια ηλικίας συνταξιοδότησης και να μειώνει τις συντάξεις. Σύμφωνα με το νέο νόμο τα ασφαλιστικά ταμεία κύριας ασφάλισης θα πρέπει ανά διετία να καταρτίζουν τέτοιες αναλογιστικές μελέτες (πρόκειται για μελέτες που σταθμίζοντας μία σειρά παραγόντων αποτυπώνουν στο παρόν τη μελλοντική οικονομική πορεία ενός οργανισμού) και επί τη βάση αυτών να προσαρμόζουν όρια ηλικίας συνταξιοδότησης και ύψος συντάξεων.

Στην πράξη ωστόσο μία τέτοια αναλογιστική μελέτη καταρτίζεται επί τη βάση συγκεκριμένων παραμέτρων και μπορεί να αποδώσει συμπεράσματα που εκ των προτέρων έχει ορίσει ο παραγγελιοδόχος της. Προσφάτως μία τέτοια αναλογιστική μελέτη «έδειξε» τα ποσά που θα έπρεπε να καταβάλει συγκεκριμένα τράπεζα στο Ενιαίο Ταμείο Ασφάλισης Τραπεζοϋπαλλήλων για τους εργαζόμενους που απασχολούσε. Μόνο που σ’ αυτή τη μελέτη είχαν λάβει ως παράμετρο ότι οι τραπεζοϋπάλληλοι δεν θα έπαιρναν αυξήσεις στους μισθούς για 30 έτη! Το αποτέλεσμα της αναλογιστικής μελέτης που είχε παραγγελθεί από το υπουργείο Οικονομικών κατέδειξε πολύ μικρότερα ποσά που θα έπρεπε να καταβάλει η Τράπεζα και έτσι ζημιώθηκε το Ταμείο και οι εργαζόμενοι!

Είναι προφανές λοιπόν ότι οι διορισμένοι διοικητές των ασφαλιστικών ταμείων κατόπιν εντολών από τους υπουργούς που τους επέλεξαν για τη συγκεκριμένη θέση θα παραγγέλλουν τις αναλογιστικές μελέτες ζητώντας συγκεκριμένες παραμέτρους ώστε να εξαχθούν εκ των προτέρων συγκεκριμένα ασφαλιστικά συμπεράσματα και ως εκ τούτου καθίσταται προφανές ότι οι καταβαλλόμενες συντάξεις, αρχής γενομένης από το 2011, θα υπόκεινται στις ορέξεις του οικονομικού επιτελείου της εκάστοτε Κυβέρνησης…

Οι κυριότερες αλλαγές του 2011

Οι ανατροπές στα ασφαλιστικά δικαιώματα που ψηφίστηκαν το καλοκαίρι του 2010 και ισχύουν από την πρώτη του ερχόμενου έτους συνοπτικά μπορούν να αποτυπωθούν ως εξής:

- Όρια ηλικίας. Η λέξει που κυριαρχεί είναι «αύξηση» και «όλοι στα 65 έτη». Με βάση αυτές τις παραδοχές αυτοί που πρωτίστως θίγονται είναι όσοι εισήλθαν στην αγορά εργασίας μετά την 1-1-1983 έως και 1-1-1993. Έτσι και παρότι έγινε προσπάθεια να αμβλυνθούν οι «εξαμβλώσεις» του ασφαλιστικού συστήματος τελικά ο νόμος Λοβέρδου διατρέχει το σύνολο των μισθωτών και ελευθέρων επαγγελματιών αφού όποιος δεν έχει κλειδώσει το δικαίωμα συνταξιοδότησης εντός του 2010, από το επόμενο έτος αυξάνει τα έτη παραμονής του στην αγορά εργασίας (και ως εκ τούτου τις εισφορές που καταβάλει στο σύστημα).

- Συντάξεις . Εδώ αντίθετα κυριαρχεί η λέξη «μείωση». Μέσα στο 2011 εκκινεί ο νέος τρόπος υπολογισμού (αν και αφορά όσους συνταξιοδοτηθούν μετά το 2015). Πλέον θα λαμβάνεται υπόψη το τί εισφορές έχει εισφέρει ο εργαζόμενος στο σύστημα καθόλη τη διάρκεια του εργασιακού βίου, ώστε να εξαχθεί το ποσό της αναλογικής σύνταξης. Από την άλλη το κράτος θα προσθέτει σ’ αυτό το ποσό τη βασική σύνταξη, το ποσό της οποίας όμως θα εξαρτάται από μία σειρά οικονομικούς δείκτες (όπως το πόσοι είναι συνταξιούχοι, την πορεία του ασφαλιστικού φορέα κλπ) οπότε καθίσταται βέβαιο ότι διαρκώς θα βαίνει μειούμενο. Με βάση τις τωρινές τιμές αυτών των δεικτών η βασική σύνταξη είναι ένα ποσό της τάξης των 350 ευρώ. Ωστόσο υπολογίζεται ότι σε βάθος 10 – 15 ετών δεν θα υπερβαίνει τα 250 ευρώ. Πρέπει να σημειωθεί ότι κυρίως πλήττονται όσοι ασφαλίζονται στον ΟΑΕΕ (και δη στο πρώην ΤΕΒΕ) αλλά και στα ειδικά ταμεία (ΔΕΚΟ-Τραπεζών).

- Πλασματικά έτη. Η λέξη που ταιριάζει γάντι στη σχετική ρύθμιση είναι «κόστος»… Η κυβέρνηση δίνει ως αντιστάθμισμα την αύξηση των ορίων ηλικίας στα 40 έτη, τη δυνατότητα αναγνώρισης πλασματικών ετών 4 ετών πλασματικού χρόνου (έτη από ανεργία , στρατιωτικό κλπ) για όσους θεμελιώνουν συνταξιοδοτικό δικαίωμα. Δηλαδή κάποιος εξαγοράζει τη ταχύτερη έξοδο του καταβάλλοντας ωστόσο υπέρογκο κόστος επ’ ωφελεία των ασφαλιστικών ταμείων.

- Διαδοχική ασφάλιση. Τελικά και παρά περί τις αντιθέτου δεσμεύσεις η ρύθμιση για τη διαδοχική ασφάλιση παρήγαγε πενιχρά αποτελέσματα για αυτούς που στη διάρκεια του εργασιακού τους βίου ασφαλίστηκαν σε περισσότερα του ενός ταμεία. Πρέπει να σημειωθεί ότι αυτής της κατηγορίας οι ασφαλισμένοι δικαιούνται χαμηλότερων κατά 15% έως 25% συντάξεων σε σύγκριση με τον ασφαλισμένο σε 1 μόνο ταμείο. Τελικά το… κέρδος από τις αλλαγές δεν ξεπερνά το 1%.

Ωστόσο υπάρχουν και μία σειρά μικρότερης σημασίας αλλαγές όπως η καθιέρωση του εργοσήμου (μία επιταγή για την πληρωμή των καθαριστριών που θα ενσωματώνει την εργοδοτική εισφορά και το μεροκάματο), η υποχρέωση των εργοδοτών του ιδιωτικού τομέα να καταθέτουν το μισθό των μισθωτών σε τραπεζικούς λογαριασμούς (μαζί με τις ασφαλιστικές εισφορές και το φόρο μισθωτών υπηρεσιών).
Produced by