04
ΙΑΝ

Παραλίγο να καταργηθούν τα πρόστιμα στα καρτέλ!


ΤΟΥ ΝΩΝΤΑ ΧΑΛΔΟΥΠΗ
(nontas71@gmail.com)

*Αναδημοσίευση από την εφημερίδα ΧΡΗΜΑ ΤΡΙΤΗ

Σε νέα επεξεργασία οδηγείται το επί μήνες συζητούμενο σε ειδική νομοπαρασκευαστική επιτροπή νομοσχέδιο για την αναμόρφωση του αντιμονοπωλιακού νόμου 703/77, αφού διαπιστώθηκε ότι στην αρχική του μορφή καταργούσε τη δυνατότητα επιβολής προστίμου σε καρτέλ και μονοπώλια, ενώ πολλά ερωτηματικά και αντιδράσεις είχαν προκαλέσει πλήθος διατάξεων, που αναβάθμιζαν το ρόλο του εποπτεύοντος υπουργού, καταλήγοντας στην υποβάθμιση της ανεξαρτησίας της Επιτροπής Ανταγωνισμού.

Το κείμενο του νομοσχεδίου, με το οποίο επιχειρείται ριζική αναθεώρηση του νόμου 703/77, εστάλη πριν από τα Χριστούγεννα και στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή, η οποία έχει αρμοδιότητα να υποβάλει δικές της παρατηρήσεις, η οποία αγγίζει τα όρια του δικαιώματος βέτο, καθώς η κυβέρνηση έχει δεσμευθεί με το μνημόνιο να αλλάξει το βασικό νόμο για τον ανταγωνισμό, στην κατεύθυνση της ενίσχυσης της ανεξαρτησίας και της αποτελεσματικότητας της Επιτροπής Ανταγωνισμού.

Ο αρμόδιος επίτροπος Χοακίμ Αλμούνια και το επιτελείο του στην Γενική Διεύθυνση Ανταγωνισμού, με έκπληξη διαπίστωσαν, ότι το νομοσχέδιο κινείται σε εντελώς αντίθετη κατεύθυνση από τις κυβερνητικές δεσμεύσεις, καθώς μετατρέπει την Επιτροπή Ανταγωνισμού στη μοναδική στην Ευρώπη (και πιθανότατα σε όλο τον κόσμο) αντιμονοπωλιακή αρχή, που δεν θα έχει τη δυνατότητα να επιβάλλει πρόστιμα αμέσως μόλις διαπιστώνει παραβάσεις.
Επιπλέον, δίνει ευρύτατες αρμοδιότητες παρέμβασης του εποπτεύοντος υπουργού Περιφερειακής Ανάπτυξης στο έργο και τις λειτουργίες της Επιτροπής, προβλέποντας ακόμη και υποχρέωση της Επιτροπής να παρέχει στον υπουργό όλα τα στοιχεία που έχει ή μπορεί να ανεύρει για υποθέσεις ανταγωνισμού.

Σύμφωνα με πληροφορίες του «Χ.Τ.», ο κ. Χρυσοχοΐδης, ύστερα από τις αντιδράσεις των τεχνοκρατών της Κομισιόν , έδωσε εντολές να αναθεωρηθεί η επίμαχη διάταξη για τα πρόστιμα, αλλά εξακολουθεί να διαπραγματεύεται με την Κομισιόν το πλέγμα των διατάξεων που παρέχουν νέες εξουσίες στον υπουργό για παρέμβαση στη λειτουργία της Επιτροπής Ανταγωνισμού, χωρίς να είναι σαφές ποιες από τις διατάξεις, που προκάλεσαν την αντίδραση και της Επιτροπής Ανταγωνισμού, θα αναθεωρηθούν και σε ποια κατεύθυνση.

Πρόστιμα; Μόνο σε υπότροπους!

Παρότι η γενική κατεύθυνση της Κομισιόν και του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου δείχνει προς αυστηρότερα πρόστιμα στους παραβάτες της αντιμονοπωλιακής νομοθεσίας (μάλιστα το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο έχει κρίνει ότι στις πολυεθνικές τα πρόστιμα πρέπει να επιβάλλονται με βάση τον τζίρο της μητρικής εταιρείας, εκτός αν αυτή αποδείξει ότι δεν είχε ευθύνη για τις παραβάσεις θυγατρικών της), το νομοσχέδιο του υπουργείου Περιφερειακής Ανάπτυξης και Ανταγωνιστικότητας στην αρχική του διατύπωση «εξουδετέρωνε» τη δυνατότητα της Επιτροπής Ανταγωνισμού να επιβάλλει κυρώσεις, εκτός εάν διαπίστωνε ότι υπάρχουν παραβάσεις καθ’ υποτροπή.

Ειδικότερα, σύμφωνα με όσα όριζε το άρθρο 25 του νομοσχεδίου («εξουσίες της Επιτροπής επί παραβάσεων»), που επεστράφη ως απαράδεκτο από την Κομισιόν και θα αναθεωρηθεί.

1. Η Επιτροπή Ανταγωνισμού αν, μετά από σχετική έρευνα (…) διαπιστώσει παράβαση των άρθρων 1, 2 και 11 του παρόντος ή των άρθρων 101 και 102 της Συνθήκης για τη Λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, μπορεί με απόφασή της:

α) Nα υποχρεώσει τις ενδιαφερόμενες επιχειρήσεις ή τις ενώσεις επιχειρήσεων να παύσουν την παράβαση και να παραλείπουν αυτή στο μέλλον.
β) Nα επιβάλει μέτρα συμπεριφοράς ή διαρθρωτικού χαρακτήρα, τα οποία πρέπει να είναι αναγκαία και πρόσφορα για την παύση της παράβασης, ανάλογα με το είδος και τη βαρύτητα αυτής (…).

γ) Nα απευθύνει συστάσεις σε περίπτωση παράβασης των άρθρων 1 και 2 του παρόντος ή των άρθρων 101 και 102 της Συνθήκης για τη Λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

δ) Nα απειλήσει πρόστιμο σε περίπτωση συνέχισης ή επανάληψης της παράβασης.

ε) Nα επιβάλει το επαπειλούμενο πρόστιμο όταν με απόφασή της βεβαιώνεται η συνέχιση ή επανάληψη της παράβασης ή η παράλειψη εκπλήρωσης αναληφθείσας από τις επιχειρήσεις ή ενώσεις επιχειρήσεων δέσμευσης η οποία έχει καταστεί υποχρεωτική με απόφαση κατ’ εφαρμογή της παραγράφου 6.

Δηλαδή, με βάση αυτές τις διατάξεις, ένα καρτέλ ή μια επιχείρηση που καταχράται τη δεσπόζουσα θέση της στην αγορά θα μπορούσε να υποπέσει σε παραβάσεις, να κερδίσει από αυτές, αλλά να αποφύγει την επιβολή κυρώσεων από την Επιτροπή Ανταγωνισμού, απλώς σταματώντας την παράβαση! Αυτή η διάταξη ίσως να εξυπηρετεί την προσπάθεια του υπουργείου να προχωρήσει σε συμφωνίες κυρίων για τις τιμές, προσφέροντας στις μεγάλες επιχειρήσεις μια μεγάλη διευκόλυνση, αναμφίβολα όμως θα αναιρούσε κάθε δυνατότητα σοβαρής επιβολής του αντιμονοπωλιακού νόμου στην αγορά.

Υπερεξουσίες υπουργού

Σοβαρά ερωτηματικά για κίνδυνο κατάλυσης της ανεξαρτησίας της Επιτροπής έχουν δημιουργήσει πολλά άρθρα του νομοσχεδίου. Η διάταξη της παραγράφου ιστ’ του άρθρου 14, στο οποίο επιχειρείται ένα «ξεκαθάρισμα» αρμοδιοτήτων του εποπτεύοντος Υπουργού και της Επιτροπής Ανταγωνισμού, αποτελεί ίσως την πλέον επίμαχη. Ορίζει ότι η Επιτροπή παρέχει στον υπουργό «έπειτα από έγγραφο αίτημά του, κάθε πληροφορία που κατέχει ή που μπορεί να ανεύρει». Σήμερα, με το καθεστώς που ισχύει από τότε που ανεξαρτητοποιήθηκε η Αρχή, ο εποπτεύον υπουργός δεν δικαιούται να πληροφορείται στοιχεία για τις έρευνες που διεξάγει η Επιτροπή, με το σκεπτικό ότι θα πρέπει να διασφαλίζεται η ανεξαρτησία της έναντι πιθανών πολιτικών παρεμβάσεων στο έργο της και να προστατεύεται το απόρρητο των ερευνών της.

Από το κείμενο του νομοσχεδίου δεν αποσαφηνίζεται με ποιο σκοπό ο εκάστοτε εποπτεύον υπουργός θα μπορεί να έχει πρόσβαση σε πληροφορίες, πολλές από τις οποίες είναι ιδιαίτερα ευαίσθητες και μάλιστα απαλείφονται ακόμη και από τις αποφάσεις που δημοσιεύει η Επιτροπή, προκειμένου να διαφυλαχθούν απόρρητα στοιχεία των επιχειρήσεων. Ούτε γίνεται σαφές σε ποιο βαθμό ο εκάστοτε υπουργός, οι συνεργάτες του και ο γραφειοκρατικός μηχανισμός του υπουργείου θα έχουν υποχρέωση διαφύλαξης της εμπιστευτικότητας των πληροφοριών που θα παρέχει η Επιτροπή.

Στην ίδια κατεύθυνση της αναβάθμισης του ρόλου του υπουργού, ορίζεται μεταξύ άλλων ότι «η Επιτροπή Ανταγωνισμού εξετάζει κατά απόλυτη προτεραιότητα υποθέσεις που φέρονται ενώπιόν της μετά από έγγραφη αίτηση του Υπουργού Οικονομίας και Ανταγωνιστικότητας, εφόσον αυτές άπτονται θεμάτων με ιδιαίτερο κοινωνικό και οικονομικό αντίκτυπο». Επιπλέον, ο υπουργός «εκδίδει απόφαση με τα κριτήρια της κατά προτεραιότητα εξέτασης των υποθέσεων και των στρατηγικών στόχων, κατόπιν εισήγησης της Επιτροπής Ανταγωνισμού». Ουσιαστικά, δηλαδή, το γενικό πρόσταγμα για το έργο της Επιτροπής στο εξής μεταφέρεται στο υπουργείο.

Επίσης, ο υπουργός:

 Εκδίδει τον Κανονισμό Ακροάσεων ενώπιον της Επιτροπής Ανταγωνισμού, κατόπιν πρότασης της Επιτροπής.
 Εκδίδει απόφαση καθορισμού των όρων, των προϋποθέσεων και των διαδικασιών ένταξης μίας επιχείρησης ή ενός φυσικού προσώπου στο Πρόγραμμα Επιείκειας της Επιτροπής.
 Εκδίδει απόφαση καθορισμού του τρόπου υπολογισμού των προστίμων που επιβάλλονται στις περιπτώσεις των άρθρων 25, 38 παράγραφος 2 και 39 παράγραφος 6, και
 Εκδίδει απόφαση για τον καθορισμό της διαδικασίας επιβολής δεσμεύσεων κατά το άρθρο 25, παράγραφος 6, κατόπιν εισήγησης της Επιτροπής Ανταγωνισμού.

Τέλος, στον υπουργό είναι υποχρεωμένα να γνωστοποιούν τα μέλη της Επιτροπής εργασίες που έχουν αναλάβει στο παρελθόν, ώστε να διασφαλίζεται η αποτροπή συγκρούσεων συμφέροντος, ενώ ο υπουργός έχει και την ευθύνη για να κινείται πειθαρχική διαδικασία εις βάρος μελών της Επιτροπής, από το νέο Πειθαρχικό Συμβούλιο που θα συγκροτηθεί.
Produced by