18
ΙΑΝ

«Ψαλίδι» 2% στο επιτόκιο δανεισμού της Ελλάδας!


 ΤΟΥ ΝΩΝΤΑ ΧΑΛΔΟΥΠΗ
(nontas71@gmail.com)

*Ανδημοσίευση από την εφημερίδα ΧΡΗΜΑ ΤΡΙΤΗ

Στο «όχημα» της συνολικής μεταρρύθμισης της ευρωπαϊκής αρχιτεκτονικής, που αναμένεται να «κλειδώσει» το αργότερο μέχρι το τέλος Μαρτίου, ετοιμάζεται να επιβιβαστεί και η ελληνική κυβέρνηση, εξασφαλίζοντας εκτός από την επιμήκυνση του δανείου των 110 δισ. ευρώ και μια γενναία μείωση του εξαιρετικά υψηλού επιτοκίου δανεισμού από τους επίσημους πιστωτές (ΔΝΤ και κράτη της Ευρωζώνης), η οποία μπορεί να φθάσει και τις 200-250 μονάδες βάσης, σε σχέση με το επιτόκιο δανεισμού που αναμενόταν να διαμορφωθεί με την επιμήκυνση και με «ευθυγράμμιση» με το αντίστοιχο ιρλανδικό.

Οι διαπραγματεύσεις στο χθεσινό Eurogroup , που άρχισαν χθες το απόγευμα στις Βρυξέλλες και αναμενόταν να ολοκληρωθούν το βράδυ, δεν προβλεπόταν να καταλήξουν σε κάποια οριστική συμφωνία, καθώς η Γερμανία, μετά τις σχετικά επιτυχημένες εκδόσεις ομολόγων από την Πορτογαλία και την Ισπανία την περασμένη εβδομάδα «παγώνει το παιχνίδι» και μεταθέτει τις αποφάσεις για την Ελλάδα, αλλά και για τη συνολικότερη αλλαγή της αρχιτεκτονικής της ευρωζώνης, στη Σύνοδο Κορυφής που θα συγκληθεί στα τέλη Μαρτίου. Αυτό δήλωσαν, άλλωστε, προσερχόμενοι στη συνεδρίαση του Eurogroup ο Γερμανός υπουργός Οικονομικών, Βόλφγκανγκ Σόιμπλ και ο προεδρεύων του Συμβουλίου, Ζαν Κλωντ Γιούνκερ .

Σύμφωνα με πηγές του «Χ.Τ.» στις Βρυξέλλες, η μόνη περίπτωση να επιτρέψει το Βερολίνο επιτάχυνση των αποφάσεων, ώστε να ληφθούν τελικά στη Σύνοδο Κορυφής της 4ης Φεβρουαρίου, θα ήταν να ξεσπάσει μια νέα, σκληρή επίθεση των αγορών στην Πορτογαλία και να υποχρεωθεί η χώρα της ιβηρικής να ζητήσει «προστασία» από το Ευρωπαϊκό Ταμείο Οικονομικής Σταθερότητας (EFSF). Προς το παρόν, με το φόβο μιας δραστικής παρέμβασης της ΕΚΤ , ανάλογης με αυτή που προηγήθηκε της «επιτυχημένης» έκδοσης 10ετών πορτογαλικών ομολόγων την περασμένη Τετάρτη, οι αγορές δείχνουν να συγκρατούν τις κερδοσκοπικές διαθέσεις τους, αναβάλλοντας την προσφυγή της Πορτογαλίας στο EFSF, η οποία όμως θεωρείται βέβαιη μέσα στους επόμενους μήνες, καθώς το επιτόκιο δανεισμού της χώρας στην τελευταία δημοπρασία (6,7%) θεωρείται απαγορευτικό για βιώσιμη χρηματοδότηση του χρέους της μεσοπρόθεσμα.

Τα κέρδη για την Ελλάδα

Οι συζητήσεις για την «τελική λύση» της κρίσης χρέους στην Γηραιά Ήπειρο επιτρέπουν στην Αθήνα να ελπίζει βάσιμα, ότι μπορεί να εκμαιεύσει καλύτερες συμφωνίες για τη χρηματοδότησή της από τους επίσημους πιστωτές, καθώς:

-Η γραφειοκρατία των Βρυξελλών, η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα, το Παρίσι και αρκετές ακόμη κυβερνήσεις του Βορρά (πλην της γερμανικής, προς το παρόν…) αντιλαμβάνονται, ότι δεν είναι βιώσιμη για τις υπερχρεωμένες χώρες της Ευρωζώνης η χρηματοδότηση με επιτόκια «τιμωρίας» από τους ευρωπαϊκούς μηχανισμούς διάσωσης (στην περίπτωση της Ελλάδας από τον ad hoc μηχανισμό που στήθηκε από τα κράτη της Ευρωζώνης και το ΔΝΤ, στην περίπτωση της Ιρλανδίας από το EFSF).

-Προκειμένου να εγκρίνει τη διάθεση κονδυλίων στην Ελλάδα και τις άλλες ασθενείς χώρες της περιφέρειας αργότερα, η Γερμανία είχε επιμείνει στην ανάγκη να διαμορφωθούν σε υψηλά ποσοστά τα επιτόκια δανεισμού, ώστε να εμπεδωθεί η αντίληψη, ότι η δημοσιονομική «απειθαρχία» δεν επιβραβεύεται με χαμηλότοκα δάνεια από την Ευρωζώνη , αλλά αντίθετα τιμωρείται με υψηλό κόστος δανεισμού – όταν γίνονταν οι σχετικές συζητήσεις, άλλωστε, υπήρχε η ασφυκτική πίεση της γερμανικής κοινής γνώμης για «αίμα», προκειμένου να γίνει δεκτή η χρηματοδότηση των «απείθαρχων» του ευρωπαϊκού Νότου. Έτσι, είχε διαμορφωθεί το κόστος δανεισμού με spread 300 μονάδων από το μέσο κόστος δανεισμού των χωρών της Ευρωζώνης (5% για τριετές δάνειο στην Ελλάδα, 5,8% για δεκαετές στην Ιρλανδία).

-Μετά τη διαμόρφωση του ευρωπαϊκού «πακέτου» διάσωσης της Ιρλανδίας από το EFSF, αλλά και την επιτυχημένη πρώτη έκδοση ομολόγων του Ταμείου στις αρχές του χρόνου, που οδήγησε σε πολύ χαμηλό επιτόκιο δανεισμού, λίγες μονάδες βάσης πάνω από το γερμανικό, εντάθηκαν οι πιέσεις στην Γερμανία να αποδεχθεί μια μείωση του κόστους χρηματοδότησης των ασθενών χωρών, όχι μόνο ως μια συμβολική κίνηση αλληλεγγύης στο ευρωπαϊκό πλαίσιο, αλλά κυρίως ως μια αναγκαία κίνηση για να αποκατασταθεί η μακροχρόνια βιωσιμότητα εξυπηρέτησης των χρεών. Αναλυτές, μεταξύ των οποίων και της JP Morgan, έχουν επισημάνει ότι με τα σημερινά κόστη επίσημου δανεισμού η Ελλάδα και η Ιρλανδία οδηγούνται με μαθηματική βεβαιότητα σε επίπεδα χρέους που δεν μπορούν να εξυπηρετηθούν, παρά μόνο με ένα αναπτυξιακό θαύμα (ρυθμοί ανάπτυξης πάνω από 5% για πολλά χρόνια), που φαίνεται απίθανο για οποιαδήποτε «ώριμη» οικονομία.

-Ακόμη και ο Ζαν Κλωντ Τρισέ αναγνώρισε την αναγκαιότητα μείωσης του κόστους δανεισμού, προχωρώντας την περασμένη Πέμπτη σε ανοικτές παραινέσεις προς την πολιτική ηγεσία της Ευρωζώνης (κυρίως, δηλαδή, προς το Βερολίνο) να λάβει άμεσα αποφάσεις για χαμηλότερο κόστος δανεισμού. Η ΕΚΤ έχει τους δικούς της λόγους να ανησυχεί, καθώς είναι φανερό πλέον, ότι τα υψηλά κόστη δανεισμού από επίσημες πηγές αφήνει στις αγορές τεράστια περιθώρια αμφισβήτησης της οικονομικής βιωσιμότητας των υπερχρεωμένων χωρών, αποτελώντας διαρκώς πηγή αστάθειας και πίεσης των spread, η οποία μεταφέρεται στα ασθενή τραπεζικά συστήματα, αυξάνοντας την εξάρτησή τους από την ΕΚΤ.

-Σύμφωνα με αξιόπιστες πληροφορίες του «Χ.Τ.», η πρόταση που γίνεται από την Κομισιόν και την ΕΚΤ, με την οποία καταρχήν συμφωνεί και το Παρίσι, είναι να μειωθεί το spread δανεισμού από το EFSF για την Ιρλανδία σε 50-100 μονάδες βάσης πάνω από το μέσο κόστος δανεισμού των χωρών της Ευρωζώνης. Για την Αθήνα αυτό θα είναι μια ιδιαίτερα θετική εξέλιξη: αρχικά αναμενόταν, ότι «πακέτο» με την επιμήκυνση θα πήγαινε και η αύξηση του κόστους δανεισμού στα επίπεδα του αντίστοιχου ιρλανδικού (5,8%), αλλά με τα νέα δεδομένα θα μειωθεί στις 3-3,5%, δηλαδή σε επίπεδα που… ούτε με κιάλια δεν θα μπορούσε να δει η κυβέρνηση στις αγορές.

-Αυτή η εξέλιξη είναι ιδιαίτερα σημαντική όχι μόνο για το δάνειο των 110 δισ. ευρώ, αλλά και ενόψει της διαπραγμάτευσης για το επόμενο δάνειο, που θεωρείται αναπόφευκτη, καθώς η Ελλάδα θα είναι αδύνατο, εκτός απροόπτου, να βρει δάνεια από το 2012 και μετά από τις αγορές με επιτόκιο στοιχειωδώς συμβατό με τις δυνατότητες της χώρας να εξυπηρετήσει μακροπρόθεσμα τα χρέη της. Το νέο δάνειο εκτιμάται ότι θα είναι και πάλι της τάξεως των 100 δισ. ευρώ και, αν «κλειδώσει» πράγματι μια απόφαση τον Μάρτιο για μείωση του κόστους δανεισμού των υπερχρεωμένων, θα δοθεί επίσης με χαμηλό επιτόκιο.

Τα «ανταλλάγματα»

Όμως, για να συναινέσει η Γερμανία σε μια ευνοϊκότερη ρύθμιση χρηματοδότησης της Ελλάδας, έχει ζητήσει «αίμα» από την κυβέρνηση, υπό τη μορφή της ανάληψης έναντι της Τρόικας μέσα στον Φεβρουάριο συγκεκριμένων δεσμεύσεων για σκληρή λιτότητα , πριν ληφθούν οι ευνοϊκές αποφάσεις του Μαρτίου.

Ουσιαστικά, η κυβέρνηση καλείται να διαπραγματευθεί με συνοπτικές διαδικασίες, έχοντας μπροστά της, εκτός από το… μπαστούνι της διακοπής των δόσεων του διεθνούς δανείου και το «καρότο» των ευνοϊκών ρυθμίσεων, ένα νέο μνημόνιο . Πρόκειται για τα μέτρα της περιόδου 2012-2014, τα οποία έχουν προσδιοριστεί μόνο σε γενικές γραμμές από το αρχικό μνημόνιο και κανονικά θα έπρεπε να εξειδικευθούν σταδιακά, με τις επιμέρους διαπραγματεύσεις που γίνονται σε τακτά διαστήματα. Αντί να γίνει μια «διασπορά» των διαπραγματεύσεων αυτών στο χρόνο, η Γερμανία πιέζει να κλείσει από το πρώτο τρίμηνο μια συνολική συμφωνία για όλα τα μέτρα που θα πρέπει να ληφθούν σε τριετή ορίζοντα, «ανταμείβοντας» την κυβέρνηση με καλύτερους όρους δανεισμού.

Αυτή η τακτική από την γερμανική πλευρά και συνολικότερα από τους επίσημους πιστωτές της χώρας, για επίσπευση της συμφωνίας για τα μέτρα της προσεχούς τριετίας, συνδέεται και με τους φόβους τους, ότι τελικά θα επικρατήσει η «κόπωση» από τη λιτότητα, θα εκδηλωθούν ισχυρές κοινωνικές αντιδράσεις και, ενδεχομένως, θα αποσταθεροποιηθεί η κυβέρνηση και, ευρύτερα, το πολιτικό σκηνικό. Σύμφωνα με πληροφορίες, μάλιστα, η πίεση από την κοινοβουλευτική ομάδα του ΠΑΣΟΚ να εγκρίνονται από τη Βουλή όλες οι αναθεωρήσεις του μνημονίου που θα ακολουθήσουν έχει προκαλέσει ανησυχίες στις ευρωπαϊκές κυβερνήσεις και το ΔΝΤ, που φοβούνται ότι δεν θα είναι τόσο εύκολες οι επόμενες διαπραγματεύσεις με τον κ. Γ. Παπακωνσταντίνου, ο οποίος ως τώρα διαπραγματευόταν χωρίς πιέσεις από την Βουλή τις αναθεωρήσεις.

Σύμφωνα με τα μέχρι στιγμής στοιχεία για το έλλειμμα του 2010, που δεν έχουν οριστικοποιηθεί από την Eurostat, υπολογίζεται ότι θα χρειασθούν πρόσθετα μέτρα με στόχο εξοικονόμησης της τάξεως του 5% του ΑΕΠ για την περίοδο ως το τέλος του 2014. Τα μέτρα θα πρέπει να ενσωματωθούν στη μεσοπρόθεσμη έκθεση στρατηγικής για τον προϋπολογισμό, που θα συντάξει το υπουργείο Οικονομικών μέχρι τον Φεβρουάριο, στο πλαίσιο της νέας διαδικασίας σύνταξης προϋπολογισμών σε τριετή βάση.

Τα μέτρα που θα πρέπει να παρουσιασθούν, σύμφωνα με τις υποδείξεις που έχουν γίνει ως τώρα από την τρόικα, θα κινούνται κυρίως στην κατεύθυνση της πρόσθετης εξοικονόμησης δαπανών, με επώδυνες διαδικασίες «τσεκουρώματος» τομέων και οργανισμών του Δημοσίου, αλλά και των στρατιωτικών δαπανών. Μεταξύ άλλων, στα μέτρα αυτά θα πρέπει να περιλαμβάνεται και το νέο ενιαίο μισθολόγιο για το Δημόσιο , με το οποίο η Τρόικα έχει ζητήσει να περικοπεί τουλάχιστον κατά 1 δισ. ευρώ (σε σχέση με το επίπεδο δαπάνης του 2010) η ετήσια μισθολογική δαπάνη. Αυτό προϋποθέτει σύγκρουση της κυβέρνησης με την ΑΔΕΔΥ , που ως γνωστόν βρίσκεται υπό τον έλεγχο των συνδικαλιστών του κυβερνώντος κόμματος, γι’ αυτό και η Τρόικα πιέζει να έχει πριν από τον Μάρτιο οριστική εικόνα του νέου μισθολογίου, φοβούμενη ότι θα υπάρξουν τεράστιες πιέσεις στην κυβέρνηση για χαλάρωση της σκληρής μισθολογικής πολιτικής.

Το σχέδιο του υπουργείου Οικονομικών, που θα πρέπει να εγκριθεί πριν «ανάψει πράσινο» για ευνοϊκότερους όρους χρηματοδότησης, θα πρέπει να περιλαμβάνει ευρεία αναδιάρθρωση ζημιογόνων ΔΕΚΟ , κλείσιμο φορέων του Δημοσίου, νέα φορολογική μεταρρύθμιση με επίκεντρο την απλούστευση της νομοθεσίας, ευρύτατες μεταρρυθμίσεις στη δημόσια διοίκηση με μετατάξεις , «ψαλίδισμα» αμυντικών δαπανών και πιθανόν νέα ασφαλιστική μεταρρύθμιση, εάν κριθεί με βάση τη μελέτη της Εθνικής Αναλογιστικής Αρχής ότι με τα σημερινά δεδομένα δεν θα επιτευχθούν τα επόμενα χρόνια οι προβλεπόμενες εξοικονομήσεις δαπανών.

Πιέσεις για «σχέδιο Β»

Πάντως, οι αναλυτές της αγγλοσαξονικής πτέρυγας εξακολουθούν να επιμένουν, ότι το σχέδιο που εφαρμόζεται στην Ευρώπη και στην Ελλάδα για την έξοδο από την κρίση χρέους θα είναι ατελέσφορο, αν δεν υπάρξει γρήγορα απόφαση για αναδιάρθρωση χρέους των χωρών που αποδεδειγμένα, όπως εκτιμούν, κατατάσσονται ήδη στην κατηγορία των αφερέγγυων (insolvent).

Ορισμένοι αναλυτές στην Ευρώπη πιστεύουν ότι αυτή η πίεση για αναδιάρθρωση χρέους, παρότι την απορρίπτουν πεισματικά οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις, αντανακλά τις επιδιώξεις του Σίτι του Λονδίνου για αποδυνάμωση των ευρωπαϊκών τραπεζών, μέσω του «κουρέματος», που θα επιτρέψει στις βρετανικές και αμερικανικές τράπεζες να διατηρήσουν τη διεθνή πρωτοκαθεδρία, παρότι αποδυναμώθηκαν αισθητά από την κρίση. Επιπλέον, μια αναδιάρθρωση χρέους θα επέτρεπε σε όσους έχουν στοιχηματίσει κατά του ευρώ και των ομολόγων των ασθενών ευρωπαϊκών χωρών να κερδίσουν, ενώ θα διευκόλυνε τις κεντρικές τράπεζες της Αγγλίας και των ΗΠΑ να συνεχίσουν επιθετικές πολιτικές «ποσοτικής χαλάρωσης», χωρίς να ανησυχούν για κατάρρευση των νομισμάτων τους έναντι του ευρώ.

Σε κάθε περίπτωση, πάντως, η συλλογιστική που αναπτύσσεται από αυτή την πλευρά έχει τη λογική της και δεν μπορεί εκ προοιμίου να απορριφθεί, καθώς μάλιστα μέχρι τώρα οι αναλυτές του Σίτι έχουν επιβεβαιωθεί στις περισσότερες δυσοίωνες εκτιμήσεις τους για την Ευρωζώνη και τα ασθενέστερα μέλη της. Άλλωστε, καθηγητές όπως ο Κεν Ρόγκοφ, που έχει υπηρετήσει στο παρελθόν ως επικεφαλής οικονομολόγος του ΔΝΤ και έχει επικρίνει τις πολιτικές του ταμείου τα τελευταία χρόνια, έχουν ενσωματώσει στην κριτική τους στοιχεία αμφισβήτησης της αντοχής των πληθυσμών σε συνεχή λιτότητα, τα οποία δεν είναι καθόλου αβάσιμα.

Σε άρθρο του στους Financial Times, ο καθηγητής του Χάρβαρντ και πρώην επικεφαλής οικονομολόγος του ΔΝΤ, Κεν Ρόγκοφ, τόνισε ότι «η μακροοικονομική πολιτική της Ευρωζώνης χαρακτηρίζεται από τόση έλλειψη συνοχής σε τόσα πολλά επίπεδα, που δεν ξέρει κανείς από πού να αρχίσει. Η βασική στρατηγική είναι να ελπίζουν, ότι η δημοσιονομική σύσφιξη στην περιφέρεια, συνδυασμένη με γενναιόδωρες ενέσεις ρευστότητας από τον πυρήνα θα θεραπεύσει όλες τις ασθένειες. Το μόνο πρόβλημα είναι ότι οι πληθυσμοί της Ελλάδας, της Ιρλανδίας, της Πορτογαλίας και ίσως της Ισπανίας δεν μπορούν υπομείνουν επ’ αόριστο την ύφεση, για να διασφαλισθεί η εξυπηρέτηση χρεών σε ξένους πιστωτές».

Ο Economist στο τελευταίο τεύχος του, όπως και ο Μοχάμεντ Ελ Εριάν της PIMCO σε χθεσινό του άρθρο στους Financial Times, τονίζουν ότι το πρόβλημα της Ευρωζώνης δεν είναι ένα ζήτημα ρευστότητας, που θα λυθεί με πρόσθετες χρηματοδοτήσεις από το EFSF με καλύτερους όρους, αλλά ένα ουσιώδες πρόβλημα φερεγγυότητας. Ο Economist ξεχωρίζει την Ελλάδα ως κατεξοχήν αφερέγγυα, υπολογίζοντας ότι το χρέος της χώρας θα φθάσει το 165% του ΑΕΠ το 2015 και θα είναι αδύνατο να εξυπηρετηθεί, ακόμη και αν «επιδοτηθεί» ο δανεισμός από τους επίσημους μηχανισμούς της Ευρωζώνης. Η Ευρώπη ήλθε η ώρα να εξετάσει το «σχέδιο Β» για την έξοδο από την κρίση χρέους, τονίζει το βρετανικό περιοδικό που κατ’ εξοχήν εκφράζει τις θέσεις του Σίτι, δηλαδή να προχωρήσει σε αναδιάρθρωση χρέους των κατ’ εξοχήν προβληματικών οικονομιών πολύ πριν το 2013, ώστε να εξαλειφθούν οι αμφιβολίες των αγορών για τη δυνατότητα ορισμένων χωρών να εξυπηρετήσουν το χρέος τους μακροπρόθεσμα. Προς το παρόν όλοι αρνούνται αυτή την προοπτική, ίσως όμως στην πορεία να αποδειχθεί ότι η αναδιάρθρωση χρέους είναι αναπόφευκτη, ιδιαίτερα αν η Ελλάδα δεν καταφέρει πολύ σύντομα να παρουσιάσει εύρωστη οικονομική ανάκαμψη….

Produced by