11
ΙΑΝ

Τα 10 σημεία – κλειδιά για την πορεία του Χ.Α.


Κανένας αναλυτής όσο έμπειρος και εάν είναι δεν μπορεί να διατυπώσει προβλέψεις για το πώς θα κινηθεί τους πρώτους μήνες του 2011 το ελληνικό Χρηματιστήριο . Και αυτό διότι το απρόοπτο παραμονεύει για να τις ανατρέψει ανά πάσα στιγμή, καθώς η Ελλάδα βρίσκεται σε κρίσιμο οικονομικό σταυροδρόμι. Το Χ.Α. είναι μια αγορά που με αντικειμενικούς όρους είναι φθηνή και άρα κρύβει ευκαιρίες αλλά την ίδια στιγμή μπορεί να γίνει πολύ φθηνότερο μόνο και μόνο από τις εξελίξεις στο μακροοικονομικό πεδίο.

Την ίδια στιγμή, δεδομένης της προεξόφλησης σε πολύ μεγάλο βαθμό ακραίων σεναρίων, αυτό που φοβίζει περισσότερο έναν επενδυτή είναι η πιθανότητα χρεοκοπίας. Και η πιθανότητα αυτή αυξομειώνεται αναλόγως των εξελίξεων. Πάντως τις τελευταίες ημέρες έχουν ενταθεί τα σενάρια περί αναδιάρθρωσης του ελληνικού χρέους, γεγονός που ενισχύει το σκηνικό ανασφάλειας.

Πολιτική σταθερότητα

Πρώτος και κύριος παράγοντας δημιουργίας αστάθειας είναι οι εξελίξεις στο πολιτικό σκηνικό.
Η κυβέρνηση την τελευταία περίοδο δείχνει να πιέζεται έντονα από την κοινοβουλευτική ομάδα να βάλει νερό στο κρασί της σε ό,τι αφορά τις διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις και ουδείς αποκλείει ότι η πίεση θα ενταθεί την προσεχή περίοδο με νέες αποχωρήσεις ή διαγραφές βουλευτών. Από την άλλη πλευρά πληθαίνουν οι πληροφορίες που μιλούν για ενδεχόμενο κυβέρνησης συνεργασίας, γεγονός που θεωρείται ότι μπορεί να διευκολύνει τη λήψη μέτρων που έχουν συμφωνηθεί με την Τρόικα των δανειστών.

Αυτό που αποτελεί όμως αστάθμητο παράγοντα στις πολιτικές εξελίξεις είναι οι κοινωνικές αντιδράσεις, που προς το παρόν δείχνουν ελεγχόμενες.
Ωστόσο, η συνεχής αύξηση της ανεργίας και ο περιορισμός των εισοδημάτων αυξάνει την πιθανότητα κοινωνικής έκρηξης. Μιας έκρηξης που μπορεί να πυροδοτηθεί ακόμα και από ένα τυχαίο γεγονός.

Σε κάθε περίπτωση, πάντως, υπό τις υφιστάμενες συνθήκες οι εκλογές δεν θεωρούνται εξέλιξη που βοηθά, καθώς θα έχει ως συνέπεια τη χαλάρωση της υλοποίησης των μέτρων που έχουν συμφωνηθεί με τους δανειστές μας.

Ο κρίσιμος Μάρτης

Κρίσιμη περίοδος πάντως θεωρείται το πρώτο τρίμηνο του έτους. Και αυτό διότι σε αυτό το διάστημα η κυβέρνηση θα πρέπει να λάβει νέα αντιδημοφιλή μέτρα, όπως για παράδειγμα το άνοιγμα των κλειστών επαγγελμάτων και τη μείωση του κόστους λειτουργίας των ΔΕΚΟ . Η αποτελεσματικότητα της κυβέρνησης στην υλοποίηση αποφάσεων αναμένεται να κρίνει και την εκταμίευση της νέας δόσης του δανείου τον Μάρτιο.

Σε περίπτωση που όλα εξελιχθούν ομαλώς είναι προφανές ότι αυτό θα έχει θετική επίπτωση για το ελληνικό χρηματιστήριο , καθώς φαίνεται ότι τους επόμενους μήνες το έργο της κυβέρνησης στο μέτωπο των διαρθρωτικών παρεμβάσεων θα είναι λιγότερο δύσκολο.

Τα deals

Γόρδιος δεσμός έχει αποδειχτεί κάθε προσπάθεια αλλαγής του τραπεζικού χάρτη στην Ελλάδα την τελευταία δεκαετία. Φαίνεται πως η ανεπιτυχής προσπάθεια «σύζευξης» των Εθνικής και Alpha Bank το 2003 λειτουργεί ως… ταμπού σε οποιαδήποτε νέα απόπειρα. Ξέχωρα από τις ακαδημαϊκές δηλώσεις περί ανάγκης δημιουργίας ισχυρότερων σχημάτων, οι τραπεζίτες δεν επιθυμούν -έμπρακτα- τη διαπραγμάτευση που θα συνεπάγεται και την απώλεια μέρους των εξουσιών τους. Τα ουσιαστικά τραπεζικά deals που λειτουργούν εποικοδομητικά, δε γίνονται σε περιόδους μεγάλης ύφεσης όπως η τωρινή αλλά σε καλές εποχές, σε περιόδους bull market!

Σ’ αυτό, δηλαδή στο καλό timing, οι Έλληνες τραπεζίτες δεν έδειξαν ανακλαστικά, ή μάλλον έδειξαν ότι δεν επιθυμούν πραγματικά μεγαλύτερα σχήματα.
Από το 2003 έως το 2007 η αγορά έκανε ένα πολύ δυνατό bull market οδηγώντας το Γενικό Δείκτη έως τα υψηλά των 5.334 μονάδων τον Ιούλιο του ’07. Το 2007 οι ελληνικές τράπεζες παρουσίασαν την ιστορικά μεγαλύτερη κερδοφορία! Τότε όμως, οι Έλληνες τραπεζίτες επαναπαύτηκαν σ’ αυτές τις δάφνες. Αν γίνει τώρα κάποιο τραπεζικό deal, θα είναι αποτέλεσμα ανάγκης, κίνηση διάσωσης, διαδικασία απόγνωσης, τουλάχιστον για το ένα εκ των δύο ή παραπάνω «συμβαλλόμενων» μελών. Εν κατακλείδι, οι τράπεζες μάλλον θα προσπαθήσουν να κάνουν συντήρηση τους επόμενους μήνες για να δουν πώς θα εξελιχτεί η κρίση. Πάντως η Credit Suisse δεν περιμένει να προχωρήσουν σε βραχυπρόθεσμο ορίζοντα συμφωνίες για συγχωνεύσεις και εξαγορές στον τραπεζικό κλάδο. Όπως εξηγεί, καμία από τις μεγάλες τράπεζες δεν είναι διατεθειμένη να αγοράσει αυτή τη στιγμή.

Οι εξελίξεις στην Ευρωζώνη

Ένας άλλος κρίσιμος παράγοντας για τη διαμόρφωση της τάσης στο Χ.Α. είναι οι εξελίξεις που θα υπάρξουν στην Ευρωζώνη. Οι διαφωνίες μεταξύ των μελών είναι συνεχείς σε μια περίοδο κατά την οποία ενισχύονται οι πιθανότητες και άλλες χώρες-μέλη, όπως η Πορτογαλία , να αναγκαστούν να προσφύγουν στον μηχανισμό στήριξης. Δημοσίευμα του γερμανικού περιόδου Der Spiegel υποστηρίζει ότι το Βερολίνο και το Παρίσι πιέζουν τη Λισσαβόνα να ζητήσει τη βοήθεια της Τρόικας, τη στιγμή που η πορτογαλική κυβέρνηση είναι έτοιμη να προχωρήσει στην πρώτη έκδοση ομολόγων για το 2011 κατά τη διάρκεια της τρέχουσας εβδομάδας.

Σύμφωνα με το δημοσίευμα τα στελέχη της γερμανικής και γαλλικής κυβέρνησης εκτιμούν ότι εάν η Πορτογαλία ζητήσει άμεσα τη βοήθεια της Τρόικας θα περιοριστούν οι κίνδυνοι εξάπλωσης της κρίσης χρέους στην Ισπανία και το Βέλγιο. Στον απόηχο του δημοσιεύματος του Der Spiegel ο ΤόμαςΜάγιερ, ο επικεφαλής οικονομολόγος της Deutsche Bank, υπογράμμισε στο πορτογαλικό πρακτορείο ειδήσεων Lusa ότι η Λισσαβόνα να πρέπει να ζητήσει «ταχύτατα» εξωτερική βοήθεια, γιατί η αύξηση των επιτοκίων δανεισμού δεν της επιτρέπει να δράσει με αυτονομία για να εξυπηρετήσει τις δανειακές της ανάγκες, προειδοποιώντας ότι τα προβλήματα της χώρας πηγάζουν από τους χαμηλούς ρυθμούς ανάπτυξης που διαμορφώθηκαν οριακά πάνω από το 1% από το 2001.

Το Ευρωομόλογο

Από την άλλη πλευρά, όμως, αρχίζουν να πληθαίνουν οι φωνές για την έκδοση ευρωομολόγου. Αναλυτές εκτιμούν ότι η πίεση θα αρχίσει να γίνεται εντονότερη, καθώς αναμένεται άνοδος των αποδόσεων των γερμανικών ομολόγων μόνο και μόνο από την έκδοση ομολόγων για τη χρηματοδότηση του Ταμείου Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας της Ε.Ε. Και αυτό διότι τα νέα ομόλογα θα είναι της ίδιας πιστοληπτικής διαβάθμισης αλλά με υψηλότερα επιτόκια παρασύροντας και τα γερμανικά. Υπό αυτές τις συνθήκες δεν αποκλείεται κυρίως οι Γερμανοί και οι Γάλλοι να βάλουν νερό στο κρασί τους και να συνεναίσουν στην έκδοση ευρωομολόγων, αφού προηγουμένως εξασφαλίσουν ότι θα έχουν τον πρώτο λόγο στην οικονομική διακυβέρνηση της Ε.Ε. και ουσιαστικά θα μπορούν να επιβάλλουν μέτρα και ποινές σε χώρες που κινούνται εκτός πλαισίου. Η έκδοση ευρωομολόγου είναι προφανές ότι θα ήταν μια πολύ θετική εξέλιξη για την Ελλάδα και θα είχε θετικές επιδράσεις στο Χ.Α.

Οι επιδόσεις των εισηγμένων

Βέβαια, στο Χρηματιστήριο ρόλο παίζουν και οι οικονομικές επιδόσεις των εισηγμένων εταιρειών. Και στην παρούσα φάση οι ζημίες έχουν τον πρώτο λόγο. Εκτιμάται δε ότι η φετινή χρονιά θα είναι η χειρότερη στη σύγχρονη ιστορία του ελληνικού Χρηματιστηρίου από πλευράς κερδοφορίας. Και αυτό οφείλεται σε δύο παράγοντες. Πρώτον στην κρίση, η οποία είναι σαφές ότι επηρεάζει τα μεγέθη τους, και δεύτερον στην πρακτική των ιδίων των εταιρειών, που μη έχοντας να αναμένουν υπεραξίες εμφανίζουν κάθε πρόβλημα που κουβαλούσαν από το παρελθόν. Αν κάποιος μελετήσει τις οικονομικές καταστάσεις εννιαμήνου θα διαπιστώσει ότι μεγάλος αριθμός εταιρειών προβαίνει σε υψηλές προβλέψεις που δεν χαρακτηρίζονται από συνέχεια σε σχέση με τα προηγούμενα έτη, μειώνει θεαματικά τις αξίες που προηγουμένως αποτιμούσε πάγια, ενώ δεν λείπουν και φαινόμενα όπως η αντιστροφή προβλέψεων του παρελθόντος για αναβαλλόμενη φορολογία. Όλα αυτά έχουν ως αποτέλεσμα να εμφανίζεται δυσμενέστερη εικόνα αλλά την ίδια στιγμή δημιουργούν τις προϋποθέσεις καλύτερων και υγιέστερων επιδόσεων τα προσεχή έτη.

Πρακτικά έχουμε μια προσπάθεια «εξυγίανσης» των οικονομικών καταστάσεων, σε βαθμό μάλιστα που να μην ήταν αναγκαίος ή που σίγουρα δεν θα γινόταν υπό άλλες συνθήκες.  Αυτό σημαίνει ότι με καλύτερο Χρηματιστήριο το 2011 θα υπάρξουν εταιρείες που θα εντυπωσιάσουν δημιουργώντας συνθήκες υπεραπόδοσης.

Αποκρατικοποιήσεις

Τέλος, μια σημαντική παράμετρος που θα επηρεάσει σημαντικά την πορεία του Χρηματιστηρίου είναι οι εξελίξεις στο μέτωπο των αποκρατικοποιήσεων. Η κυβέρνηση κλείνει το 2010 χωρίς να έχει να επιδείξει κάτι ουσιαστικό προς την κατεύθυνση αυτή, παρά τα όσα είχε εξαγγείλει την προηγούμενη χρονιά. Πλέον ο στόχος είναι η άντληση 7 δισ. ευρώ μέχρι το 2013 με την έμφαση να δίνεται στην ακίνητη περιουσία. Το φετινό πρόγραμμα που έχει ανακοινωθεί δείχνει άτολμο και δύσκολα πλην ίσως του τραπεζικού κλάδου λόγω Τ.Τ. μπορεί να κινητοποιήσει ουσιαστικά την αγορά. Παρ’ όλα αυτά πληροφορίες αναφέρουν ότι ασκείται πίεση από την Τρόικα για γρήγορες κινήσεις σε εταιρείες που δεν αναφέρονται στον Προϋπολογισμό. Και σε αυτές περιλαμβάνονται οι ΔΕΗ, ΟΤΕ , ΟΠΑΠ αλλά και τα ΕΛΠΕ όπου πλέον ο όμιλος Λάτση με αγορές μετοχών μέσω του Χ.Α. ξεπέρασε το 40%.

Η αύξηση της κινητικότητας στο σκέλος των αποκρατικοποιήσεων μπορεί να λειτουργήσει θετικά για το Χρηματιστήριο για δύο λόγους. Πρώτον ενισχύει τις προσδοκίες και άρα τη ροή κεφαλαίων και δεύτερον βάζει στο παιγνίδι της ελληνικής αγοράς του μεγάλους οίκους. Οι διεθνείς οίκοι είναι δεδομένο ότι ενδιαφέρονται να πάρουν δουλειές που σχετίζονται με παροχή συμβουλών και αναδοχές και όταν τις αναλάβουν, τις υποστηρίζουν. Και αυτό διότι έχουν συμφέρον να επιτύχουν οι δουλειές που αναλαμβάνουν. Για την επιτυχία χρειάζεται καλό χρηματιστηριακό κλίμα και αυτό μπορεί ένας ισχυρός παίκτης να το διαμορφώσει κατευθύνοντας ανάλογα τους πελάτες του, όπως έχει δείξει κατ’ επανάληψη η εμπειρία του παρελθόντος.

Το κλειδί των τραπεζών

Πάντως, το πώς θα λειτουργήσουν οι επιχειρήσεις τη φετινή χρονιά θα εξαρτηθεί και από την πορεία του τραπεζικού συστήματος. Το σημείο-κλειδί για την υγεία των τραπεζών δεν είναι ούτε οι επισφάλειες που αυξάνονται ούτε η εκροή καταθετικών κεφαλαίων. Είναι οι εξελίξεις στο μακροοικονομικό πεδίο. Από τη στιγμή που θα φανεί ότι η Ελλάδα έχει προοπτική να δανειστεί από τις αγορές και ότι υλοποιεί ένα αξιόπιστο πρόγραμμα ανάκαμψης θα αρχίσει και πάλι να ανοίγει η διατραπεζική και φυσικά θα αποκτήσει κινητικότητα η αγορά ομολόγων.

Η ανάκαμψη στις τιμές των ομολόγων είναι απαραίτητη προϋπόθεση για να αποκτήσουν οι τράπεζες πρόσβαση σε ρευστότητα αλλά και να βελτιωθούν ουσιαστικά τα μεγέθη των οικονομικών καταστάσεων. Δεν θα πρέπει να παραγνωρίζεται ότι με πρώτη την περίπτωση της ΕΤΕ έχουν γίνει προσπάθειες για κεφαλαιακή ενίσχυση. Οι προσπάθειες αυτές θωρακίζουν τις τράπεζες σε περίπτωση haircut του ελληνικού χρέους, αλλά μπορούν να λειτουργήσουν ως εργαλείο εκτίναξης των αποτιμήσεών τους, αν τα στοιχεία δείξουν έξοδο της Ελλάδας από τον φαύλο κύκλο της αδυναμίας πρόσβασης στις αγορές.
Ακόμα πάντως και η περίπτωση haircut μπορεί να αποτελέσει την τελευταία πράξη του χρηματιστηριακού δράματος των τραπεζών. Και αυτό διότι τότε θα διαπιστώσουν ποιες τράπεζες μπορούν να αντεπεξέλθουν σε ακραία σενάρια, αλλά και όσες δεν τα καταφέρουν θα έχουν το μαξιλάρι των 10 δισ. ευρώ του Ταμείου Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας. Σε κάθε περίπτωση είναι δεδομένο πως η αβεβαιότητα είναι εκείνη που δημιουργεί προβλήματα στο Χρηματιστήριο, ενώ μετά από γεγονότα ακόμα και εντόνως αρνητικά υπάρχει εκτόνωση στον πάτο του βαρελιού και δημιουργείται η προοπτική ανάκαμψης.

Το διεθνές κλίμα και οι απαιτήσεις των ξένων επενδυτών


Παράλληλα η ελληνική χρηματιστηριακή αγορά θα επηρεαστεί και από το διεθνές κλίμα. Οι εκτιμήσεις συγκλίνουν ότι το 2011 θα είναι μια θετική χρονιά για τις ξένες αγορές. Κέρδη 11% θα δώσει ο αμερικανικός χρηματιστηριακός δείκτης S&P 500 το 2011, συμπληρώνοντας την καλύτερη τριετία που έχει σημειωθεί στη Wall Street από τη δεκαετία του 1990, σύμφωνα με τις προβλέψεις στρατηγικών αναλυτών τις οποίες συγκέντρωσε το Bloomberg. Ειδικότερα, σύμφωνα με τη δημοσκόπηση του πρακτορείου, ο S&P 500 θα κλείσει το 2011 στις 1.379 μονάδες, κάτι που σημαίνει ότι θα έχει κερδίσει 53% από το 2008. Εάν οι εκτιμήσεις αυτές επιβεβαιωθούν, τότε η Wall Street θα έχει δώσει στην τριετία τις υψηλότερες αποδόσεις από το διάστημα 1997-2000. Ο πιο εύστοχος από τους στρατηγικούς αναλυτές που παρακολουθούν τη Wall Street με βάση τα στοιχεία του 2010, ο David Kostin της Goldman Sachs προβλέπει ράλι 17% έως τα τέλη του 2011.

Σύμφωνα με τους αναλυτές, τα εταιρικά κέρδη αναμένεται να καταγράψουν νέο ρεκόρ, κάτι που σημαίνει ότι οι αποτιμήσεις θα παραμείνουν κάτω από τον ιστορικό μέσο όρο, την ώρα που η αμερικανική κυβέρνηση θα ξοδεύει δισ. δολάρια για να στηρίξει την οικονομία. Όσον αφορά την Ευρώπη 13 στρατηγικοί αναλυτές που συμμετείχαν σε σχετική έρευνα του Bloomberg αναμένουν πως οι ευρωπαϊκές μετοχές θα δώσουν κέρδη 12% έως τα τέλη του 2011, ξεπερνώντας ακόμα και τις αποδόσεις του 2010. Η Goldman Sachs, που είναι ο πιο αισιόδοξος από τους οίκους που ερωτήθηκαν, εκτιμά ότι ο δείκτης Stoxx Europe 600 θα σημειώσει ράλι 20%. Οι αναλυτές του οίκου περιμένουν την αύξηση των εταιρικών κερδών με ρυθμούς διπλάσιους των συγκλινουσών εκτιμήσεων, που κάνουν λόγο για 14%. Η JPMorgan Chase και ο στρατηγικός αναλυτής της Mislav Matejka εκτιμούν ότι οι ευρωπαϊκές αγορές θα δώσουν κέρδη 12% έως τα τέλη του 2011. Και αυτός ο οίκος εκφράζει την πεποίθηση ότι οι συγκλίνουσες εκτιμήσεις για τα εταιρικά κέρδη θα αποδειχθούν πολύ συντηρητικές.

Αυτό σημαίνει ότι θα υπάρχουν και περισσότερα διαθέσιμα κεφάλαια για επενδύσεις αλλά και εντονότερη διάθεση από τους μεγάλους επενδυτές για ανάληψη ρίσκου. Η διάθεση αυτή αποτυπώνεται ήδη με την παρουσία distress funds στην ελληνική αγορά. Τα χαρτοφυλάκια αυτά αναζητούν περιπτώσεις εταιρειών που μπορούν να αξιοποιηθούν αλλά ακόμα κινούνται επιφυλακτικά αναμένοντας νέα επιδείνωση των μεγεθών των εταιρειών. Παράλληλα οι ξένοι επενδυτές γενικότερα προβληματίζονται από την υψηλή φορολογία στα διανεμόμενα κέρδη. Μάλιστα κάποιοι απειλούν ότι δεν πρόκειται να κάνουν επένδυση στην Ελλάδα αν δεν αλλάξει το καθεστώς φορολόγησης με το νέο φορολογικό νομοσχέδιο.

Αυτό θεωρείται πλέον πολύ πιθανό, γεγονός που θα διευκολύνει και τη διενέργεια μεγάλων επενδύσεων. Στο σκέλος αυτό, παρά την προώθηση του fast track, η κυβέρνηση δεν έχει ακόμα επιδείξει ουσιαστικά αποτελέσματα, ενώ έχει χρεωθεί και το ναυάγιο της επένδυσης στον Αστακό.

Γενικότερα, πάντως, ζητούμενο από τους ξένους επενδυτές είναι η δημιουργία ενός περιβάλλοντος πιο ευνοϊκού για τις επιχειρήσεις. Και πέρα από τη φορολογία υπάρχουν ζητήματα που σχετίζονται με τη γραφειοκρατία και τη διαφθορά, τα οποία δεν έχουν επιλυθεί παρά τις όποιες νομοθετικές παρεμβάσεις έχουν γίνει.

Α.Κ
Produced by