01
ΜΑΡ

Κρυφή ελπίδα για… σωτηρία τον Μάρτιο


ΤΟΥ ΝΩΝΤΑ ΧΑΛΔΟΥΠΗ
(nontas71@gmail.com)

*Αναδημοσίευση από την εφημερίδα ΧΡΗΜΑ ΤΡΙΤΗ

Παρά τις «πολικές» θερμοκρασίες που επικρατούν στο Βερολίνο, έναντι των προτάσεων για σημαντική αναβάθμιση του Ευρωπαϊκού Μηχανισμού Οικονομικής Σταθερότητας (EFSF), από την οποία θα μπορούσε να επωφεληθεί η Ελλάδα για μια «ήπια» αναδιάρθρωση του χρέους, κυβερνητικά στελέχη εκφράζουν από χθες συγκρατημένη αισιοδοξία, ότι οι ευρωπαϊκοί συσχετισμοί θα αλλάξουν τις επόμενες ημέρες, «καθ’ οδόν» προς την Έκτακτη Σύνοδο Κορυφής της 11ης Μαρτίου, «αναθερμαίνοντας» τις ελπίδες για ευνοϊκές αποφάσεις στη Σύνοδο της 25ης Μαρτίου.

Σε χθεσινή κλειστή σύσκεψη στις Βρυξέλλες, με τη συμμετοχή εκπροσώπων όλων των κυβερνήσεων της Ευρωζώνης, παρουσιάσθηκε από τον Χέρμαν Φαν Ρομπάι , μόνιμο προεδρεύοντα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, ένα συμβιβαστικό κείμενο επί των «δρακόντειων» προτάσεων της Γερμανίας για τον οικονομικό συντονισμό στην Ευρωζώνη . Το κείμενο που έχει διαμορφώσει ο Βέλγος αξιωματούχος, σε συνεργασία με τον πρόεδρο της Κομισιόν , Χοσέ Μπαρόζο, δημιουργεί ελπίδες, ότι οι προτάσεις της Γερμανίας για «Σύμφωνο Ανταγωνιστικότητας» τελικά θα εγκριθούν στη Σύνοδο Κορυφής της 11ης Μαρτίου, αλλά σε μια εκδοχή που θα μπορούν να την αποδεχθούν και οι ουκ ολίγες κυβερνήσεις της Ευρωζώνης, οι οποίες «εξεγέρθηκαν» κατά των γερμανικών ιδεών στην τελευταία Σύνοδο Κορυφής.
Κυβερνητικά στελέχη, που παρακολουθούν στενά αυτή την κρίσιμη διαπραγμάτευση, τονίζουν στο «Χ.Τ.» ότι η πρόταση Μέρκελ για το «Σύμφωνο Ανταγωνιστικότητας» και οι αντιδράσεις που προκάλεσε απειλούσαν να «τινάξουν στον αέρα» τη διαπραγμάτευση για μια συνολική απάντηση της Ευρώπης στην κρίση χρέους. Όμως, αν τελικά το κείμενο Ρομπάι-Μπαρόζο για τον «ενισχυμένο οικονομικό συντονισμό» αποτελέσει τη βάση ενός συμβιβασμού στις 11 Μαρτίου, η Γερμανία και οι άλλες χώρες της ομάδας του «τριπλού Α» (δηλαδή οι κυβερνήσεις με τις κορυφαίες πιστοληπτικές βαθμολογίες, που υποστηρίζουν με τις εγγυήσεις τους το EFSF) δεν θα είναι εύκολο να απορρίψουν όλες τις προτάσεις που διατυπώνονται από τις ασθενέστερες χώρες και την Κομισιόν για την αναβάθμιση του μηχανισμού.
Οι άγραφοι κανόνες λειτουργίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης, τονίζουν κυβερνητικά στελέχη, επιβάλλουν ότι σε κάθε διαπραγμάτευση υπάρχει δούναι και λαβείν, όχι μονομερής επιβολή όρων από κάποιες κυβερνήσεις σε άλλες. Σε αυτό το πλαίσιο, αν ικανοποιηθεί η Γερμανία από τις προτάσεις Ρομπάι-Μπαρόζο για τον οικονομικό συντονισμό, στον οποίο δίνει ιδιαίτερο βάρος το Βερολίνο και τον συνδέει αναπόσπαστα με τη συνολική λύση στην κρίση χρέους, θα είναι πολύ δύσκολο για την Γερμανία να πει «όχι» σε όλες τις προτάσεις αναβάθμισης του EFSF, ρισκάροντας μια νέα αναταραχή στις αγορές, με μεγάλα «θύματα» τις ασθενέστερες οικονομίες.
Άλλωστε, το χρονοδιάγραμμα της διαπραγμάτευσης ευνοεί την άσκηση πίεσης στην Γερμανία, καθώς στις 11 Μαρτίου θα συζητηθεί από τους ηγέτες αποκλειστικά το ζήτημα του οικονομικού συντονισμού, κατ’ απαίτηση των Γερμανών. Αν υπάρξει συμφωνία επί του «πακέτου» Ρομπάι-Μπαρόζο, θα μένουν άλλες δύο εβδομάδες μέχρι τις 25 Μαρτίου, στη διάρκεια των οποίων η πίεση θα μεταφερθεί στη γερμανική πλευρά, προκειμένου να διανύσει και το Βερολίνο το μέρος του δρόμου που του αναλογεί προς την κατεύθυνση ενός συνολικού συμβιβασμού στις 25 Μαρτίου.

Το περίγραμμα μιας συμφωνίας
Υπό το φως των τελευταίων εξελίξεων και παρότι η Γερμανία θεωρείται βέβαιο ότι θα συνεχίσει σκληρή διαπραγμάτευση μέχρι τις 11 Μαρτίου, προκειμένου να «σκληρύνει» όσο είναι δυνατό το τελικό κείμενο. Όμως, αν υποτεθεί ότι η συμφωνία θα γίνει πραγματικότητα στις 11 Μαρτίου, η ελληνική πλευρά περιμένει στις 25 μια συνολική λύση πολύ καλύτερη από όσο διαφαινόταν μέχρι πριν από λίγες ημέρες:
 Η επιμήκυνση της διάρκειας του δανείου των 110 δισ. ευρώ θα πρέπει να θεωρείται βέβαιη, ενώ η συζήτηση θα εστιασθεί στις 25 Μαρτίου σε μια σημαντική μείωση του επιτοκίου δανεισμού. Σε αυτό βοηθά την ελληνική κυβέρνηση σημαντικά η πρωτοβουλία της νέας κυβέρνησης της Ιρλανδίας να ζητήσει επαναδιαπραγμάτευση των όρων του δικού της μνημονίου, πιέζοντας για μια σημαντική μείωση επιτοκίου και παρέχοντας σε αντάλλαγμα εγγυήσεις, ότι δεν θα «κουρευτούν» οι πιστωτές των ιρλανδικών τραπεζών. Ο επίτροπος Οικονομικών Υποθέσεων, Όλι Ρεν, μίλησε χθες σε συμβιβαστικούς τόνους για το θέμα, ανοίγοντας το δρόμο για μια σημαντική μείωση του επιτοκίου δανεισμού της Ιρλανδίας, που σύμφωνα με αναλυτές μπορεί να φθάσει και το 2%. Σε αυτή την περίπτωση, κερδισμένη με μια αντίστοιχη μείωση (στο 3,8% από 5%) θα είναι η Ελλάδα.
 Σε ό,τι αφορά την αναβάθμιση του EFSF, προς το παρόν η γερμανική άρνηση στην αύξηση των διαθέσιμων κονδυλίων για δανεισμό, ώστε να φθάσει στα 440 δισ. ευρώ, φαίνεται ισχυρή. Όμως, αν εγκριθούν οι προτάσεις για τον οικονομικό συντονισμό, η Γερμανία θα βρεθεί υπόλογη για αντιευρωπαϊκή στάση, αν επιμείνει στην άρνησή της. Επιπλέον, η σταθεροποίηση των αποδόσεων των πορτογαλικών ομολόγων σε επίπεδα πολύ υψηλότερα από το 7% «δείχνει» προς την κατεύθυνση της ένταξης και της Πορτογαλίας στον κύκλο των «πελατών» του EFSF και ενισχύει την πίεση για αύξηση των διαθέσιμων πόρων. Κυβερνητικά στελέχη εκτιμούν, ότι τελικά η Γερμανία θα συναινέσει στην αύξηση των παρεχόμενων εγγυήσεων προς το EFSF.
 Για τη διεύρυνση του πεδίου παρεμβάσεων του μηχανισμού, το τοπίο παραμένει ακόμη «θολό», καθώς η Γερμανία έχει «στυλώσει τα πόδια» έναντι των προτάσεων για αγορές ομολόγων απευθείας από το EFSF, ή για την παροχή δανείων σε κυβερνήσεις, προκειμένου να αποσύρουν οι ίδιες ομόλογά τους από την αγορά –αυτά τα δύο «εργαλεία» έχουν ιδιαίτερο ενδιαφέρον για την Ελλάδα, καθώς μπορούν να αξιοποιηθούν για μια «ήπια» αναδιάρθρωση χρέους. Μια συμβιβαστική ιδέα που κερδίζει έδαφος τα τελευταία 24ωρα, σύμφωνα με πληροφορίες, προβλέπει ότι θα δοθεί στο EFSF η δυνατότητα αγοράς ομολόγων από την πρωτογενή αγορά, δηλαδή από δημοπρασίες στις οποίες προχωρούν οι κυβερνήσεις για νέες εκδόσεις τίτλων. Εξετάζεται, μάλιστα, το ενδεχόμενο να παρέχονται από τα ενδιαφερόμενα κράτη σε αυτή την περίπτωση αυξημένες διασφαλίσεις προς το EFSF για αυτές τις αγορές ομολόγων. Έτσι, «σχηματοποιείται» εμμέσως και η ιδέα της χορήγησης ενός χαμηλότοκου δανείου το 2012 προς την Ελλάδα, με έκδοση νέων ομολόγων υπέρ του EFSF, πιθανόν με κάλυμμα ένα χαρτοφυλάκιο ακινήτων του Δημοσίου.
Κυβερνητικά στελέχη υπογραμμίζουν, ότι σε κάθε περίπτωση, ακόμη και αν ληφθούν οι προσδοκώμενες από την κυβέρνηση αποφάσεις στις 25 Μαρτίου, η Γερμανία δεν έχει αφήσει το παραμικρό περιθώριο να συζητηθεί η χρήση των νέων ευρωπαϊκών εργαλείων υπέρ της Ελλάδας πριν εγκριθεί, μέχρι τα μέσα Μαΐου, το νέο μεσοπρόθεσμο πρόγραμμα σκληρής λιτότητας, που θα εφαρμοσθεί την περίοδο μέχρι και το 2014. Πάντως, αν μετά τις 25 Μαρτίου είναι διαθέσιμα τα νέα εργαλεία, αυτό θα συντηρήσει την ελπίδα της κυβέρνησης για κάτι καλύτερο μετά τον Μάιο και είναι πιθανό να αποτελέσει «ανάχωμα» σε νέες υποβαθμίσεις της χώρας και των τραπεζών από S&P και Moody’s, αλλά και σε νέες πιέσεις από τις αγορές.

Το «πακέτο» Ρομπάι-Μπαρόζο
Το πνεύμα των γερμανικών ιδεών για «Σύμφωνο Ανταγωνιστικότητας» διαπνέει το συμβιβαστικό κείμενο Ρομπάι-Μπαρόζο, αλλά με ένα σημαντικό, νέο πολιτικό συστατικό: Την πρόβλεψη, ότι την αρμοδιότητα για την επίβλεψη της συντονισμένης οικονομικής πολιτικής των κρατών της Ευρωζώνης δεν θα έχει το Eurogroup και το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, δηλαδή τα όργανα που συγκροτούνται από εκπροσώπους εθνικών κυβερνήσεων και εκ των πραγμάτων δέχονται ισχυρή επιρροή από τις ισχυρότερες χώρες, δηλαδή κυρίως την Γερμανία και την Γαλλία .
Αντίθετα, Μπαρόζο και Ρομπάι προτείνουν στο συμβιβαστικό τους κείμενο να ασκεί το συντονισμό η Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Με τον τρόπο αυτό, οι εθνικές κυβερνήσεις δεν θα αισθάνονται ότι έχουν εκχωρήσει κυριαρχία στις ισχυρότερες ευρωπαϊκές κυβερνήσεις, αλλά ότι, λίγο-πολύ, ο συντονισμός της οικονομικής πολιτικής θα συνεχισθεί με τους ίδιους όρους που γινόταν ως τώρα, στο πλαίσιο της εφαρμογής του Συμφώνου Σταθερότητας, όπου η Κομισιόν έχει τον εισηγητικό ρόλο προς το Eurogroup και το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο.
Το συμβιβαστικό κείμενο περιλαμβάνει ιδέες για τον «ενισχυμένο συντονισμό» της οικονομικής πολιτικής στην ανταγωνιστικότητα, την απασχόληση και τη δημοσιονομική πολιτική . Για την ανταγωνιστικότητα, για παράδειγμα, αντί της γερμανικής πρότασης να καταργηθούν οι αυτόματες τιμαριθμικές αναπροσαρμογές των μισθών, που είχαν προκαλέσει αντιδράσεις πολλών κυβερνήσεων, προβλέπεται η παρακολούθηση του μισθολογικού κόστους από την Κομισιόν και η δέσμευση των κυβερνήσεων, ότι θα λαμβάνουν μέτρα για τη συγκράτησή του, αν αυξάνεται με πολύ γρήγορο ρυθμό. Τα μέτρα συγκράτησης του μισθολογικού κόστους, πάντως, αφήνονται στη διακριτική ευχέρεια των κυβερνήσεων, με την προϋπόθεση ότι θα καταλήγουν στο επιθυμητό αποτέλεσμα.
Οι ακραίες γερμανικές προτάσεις για «φρένα χρέους» και αύξηση των ορίων ηλικίας συνταξιοδότησης στα 67 σε όλη την Ευρώπη, «νερώνονται» στο συμβιβαστικό κείμενο. Τα «φρένα χρέους» δεν προβλέπεται να επιβληθούν με ενιαίο τρόπο, σύμφωνα με την αντίστοιχη πρόβλεψη του γερμανικού συντάγματος, αλλά θα επιτραπεί στις κυβερνήσεις να υιοθετήσουν τα δικά τους μέτρα ισοδύναμου αποτελέσματος. Κάτι ανάλογο προβλέπεται και για το συντονισμό της πολιτικής στο ασφαλιστικό: οι κυβερνήσεις θα πρέπει να πείθουν την Κομισιόν, ότι είναι βιώσιμα τα ασφαλιστικά τους συστήματα και αν δεν το καταφέρνουν θα καλούνται να παρουσιάζουν μέτρα που θα διασφαλίζουν τη βιωσιμότητα, χωρίς κατ’ ανάγκη να αυξάνονται τα όρια ηλικίας συνταξιοδότησης.
Produced by