09
ΜΑΡ

Η Κύπρος στην ενεργειακή σκακιέρα


ΤΗΣ ΆΝΝΑΣ ΑΡΑΜΠΑΤΖΗ
(arampatzi@xrimaonline.gr)

*Αναδημοσίευση από την εφημερίδα ΧΡΗΜΑ ΤΡΙΤΗ

Ανθεκτικότατο δίχτυ ασφάλειας με «κλωστή» ενεργειακή υφαίνει σταδιακά η Κύπρος. Οι προσπάθειες της στο ενεργειακό μέτωπο ξεκινούν σχεδόν πριν από δέκα χρόνια, αφού με τις κινήσεις και τις συμφωνίες που έχει επιτύχει σε αυτό το διάστημα, απολαμβάνει την ασφάλεια και τα στρατηγικά πλεονεκτήματα που της προσφέρουν οι «σύμμαχοι» της, είτε αυτά είναι κράτη της λεκάνης της μεσογείου είτε ενεργειακοί κολοσσοί με παγκόσμια εμβέλεια.

Ο πρώτος «γενναίος» που αψήφησε τις αντιδράσεις της Τουρκίας ήταν η Αίγυπτος, όταν το 2003 οριοθέτησε την Αποκλειστική Οικονομική της Ζώνη με την Κύπρο.

Τι είναι η ΑΟΖ, η έννοια που στην ουσία ήρθε για να ξεπεράσει αυτήν την υφαλοκρηπίδας;

Με βάση τα άρθρα 55-57 της νέας Σύμβασης για το Δίκαιο της Θάλασσας από τα Ηνωμένα Έθνη το 1982, ως ΑΟΖ ορίζεται η πέραν και παρακείμενη της αιγιαλίτιδας ζώνης περιοχή σε πλάτος μέχρι 200 ναυτικών μιλίων από τις γραμμές βάσης από τις οποίες μετράται το πλάτος της αιγιαλίτιδας ζώνης και εντός της οποίας το παράκτιο κράτος ασκεί κυριαρχικά δικαιώματα σε θέματα που έχουν σχέση με την εξερεύνηση, εκμετάλλευση, διατήρηση και διαχείριση των φυσικών πηγών ζώντων ή μη των υδάτων, του βυθού και του υπεδάφους της θάλασσας.

Παράλληλα, η Σύμβαση για το Δίκαιο της Θάλασσας αναφέρει ρητά ότι όλα τα νησιά διαθέτουν ΑΟΖ και ότι η ΑΟΖ και η υφαλοκρηπίδα ενός νησιού καθορίζονται με τον ίδιο ακριβώς τρόπο που καθορίζονται και για τις ηπειρωτικές περιοχές.

Κλείνοντας την εννοιολογική παρένθεση, επιστρέφουμε στην Κύπρο του 2005, οπότε και υπεγράφη το συμβόλαιο με τον γαλλικό συμβουλευτικό οίκο Beicip-Franlab, ο οποίος επεξεργάζεται τα δεδομένα που έχει συγκεντρώσει από τις θαλάσσιες έρευνες στην ΑΟΖ της Κύπρου η νορβηγική εταιρεία Petroleum Geo-Services. Το 2000 η Κύπρος είχε καλέσει την PGE για να πραγματοποιήσει multi client survey. Στα δεδομένα της έρευνας η Κύπρος έχει προτεραιότητα και με βάση τη συμφωνία, τα στοιχεία αυτά τα εμπορεύεται η εταιρεία με την έγκριση της Κύπρου, σε διάφορα φόρα.

Οι επόμενες κινήσεις

Το τρίμηνο Μάρτιος-Μάιος του 2006 διεξάγονται οι πρώτες σεισμικές έρευνες και υπογράφεται το σύμφωνο με τη μέθοδο της μέσης γραμμής για τους υδρογονάνθρακες με την Αίγυπτο, σε συνδυασμό με ένα σύμφωνο εμπιστευτικότητας.

Σειρά έχει ο Λίβανος, όταν τον Ιανουάριο του 2007 οριοθετείται η δεύτερη ΑΟΖ για την Κύπρο. Μόλις επικυρωθεί και αυτή η συμφωνία από τη Βουλή του Λιβάνου, η Κύπρος θα έχει πλέον ξεκαθαρίσει τα όρια των θαλάσσιων ζωνών της στα νοτιοανατολικά και νότια σύνορά της και θα μπορεί να προχωρήσει στην έρευνα και εκμετάλλευση των φυσικών πόρων στο βυθό της ΑΟΖ.

Τον Φεβρουάριο του 2007 έως τον Αύγουστο της ίδιας χρονιάς εκδόθηκαν οι πρώτες άδειες, ενώ τον Οκτώβριο του 2008 κάνει την εμφάνιση του στο νησί ο αμερικάνικος γίγαντας Noble Energy.
Τότε υπογράφεται συμφωνία συνεκμετάλλευσης του «Οικοπέδου 12» μεταξύ της εταιρείας και της Κύπρου, ενώ όταν ο αμερικάνος πρεσβευτής στη Λευκωσία κ. Φρανκ Ουρμπάντσικ ανακοινώνει ότι αμερικανική εταιρεία ενέργειας πρόκειται να αρχίσει έρευνες στα ανοιχτά της Κύπρου και εντός της ΑΟΖ για τον εντοπισμό και την εκμετάλλευση πετρελαίου και φυσικού αερίου, οι Τούρκοι αντιδρούν.  Χαρακτηριστικό είναι μάλιστα το δημοσίευμα της εφημερίδας «Χουριέτ» με τίτλο «Κρίση 400 δισ. δολαρίων».

Η συμφωνία με το Ισραήλ

Πριν από τρεις μήνες περίπου υπογράφηκε και η συμφωνία ΑΟΖ μεταξύ Κύπρου και Ισραήλ. Ως καταλύτης λειτούργησαν τόσο η αντιπαράθεση Ισραήλ - Τουρκίας, όσο και η πρόθεση του Ισραήλ να προχωρήσει σε εκμετάλλευση των φυσικών πόρων που βρίσκονται στο βυθό της ΑΟΖ του.

Η εκμετάλλευση του «Οικοπέδου 12» και η συμφωνία με το Ισραήλ είναι κατά κάποιο τρόπο «αλληλένδετες». Συγκεκριμένα, την έρευνα του «Οικοπέδου 12» της Κύπρου έχει αναλάβει η Noble Energy, η οποία σε κοινοπραξία με ισραηλινές εταιρείες έχει αναλάβει την εκμετάλλευση του φυσικού αερίου στο ισραηλίτικο κοίτασμα Λεβιάθαν που εφάπτεται της κυπριακής ΑΟΖ.

Σύμφωνα με εκτιμήσεις, το «Οικόπεδο 12» ενδέχεται να κρύβει αποθέματα 8 τρισ. κυβικών ποδιών. Το κοίτασμα Λεβιάθαν, σύμφωνα με υπολογισμούς, έχει ανακτήσιμα αποθέματα 453 δισεκατομμυρίων μ3 φυσικού αερίου και στο οποίο η Noble Energy έχει το 39,66% και η ισραηλινών συμφερόντων εταιρεία Derek Energy έχει το 45%.

Η κοινοπραξία Noble - Derek έχει ήδη ανακαλύψει και έχει αναλάβει την εξόρυξη του κοιτάσματος Ταμάρ –βρίσκεται 45 χιλιόμετρα πλησιέστερα στις ισραηλινές ακτές–, το οποίο κρύβει σχεδόν 230 δισεκατομμύρια μ3 φυσικού αερίου.

Στη Kυπριακή Βουλή όπου κυρώθηκε η συμφωνία για την ΑΟΖ, γνωστοποιήθηκε πως το 2016 η χώρα θα μπορεί με υποθαλάσσιο αγωγό να τροφοδοτεί την ΑΗΚ με φυσικό αέριο από τα κοιτάσματα της Κύπρου στο οικόπεδο 12, ενώ μέχρι το 2019, θα μπορεί να κατασκευαστεί τερματικό υγροποίησης για να εμπορεύεται το φυσικό της αέριο.

Παράλληλα, επιβεβαιώθηκε πως στη διαχωριστική γραμμή μεταξύ Κύπρου και Ισραήλ, υπάρχει κοινό κοίτασμα και η κυβέρνηση έχει ήδη αποστείλει σχετικό έγγραφο συμφωνίας προς την πλευρά του Ισραήλ, με βάση τη σύμβαση που έχει υπογραφεί ήδη, για το ποσοστό εκμετάλλευσης που δικαιούται η κάθε χώρα.

Η Noble Energy θα είναι έτοιμη να «βάλει μπροστά» τα γεωτρύπανα στο «Οικόπεδο 12» μέχρι τον Οκτώβριο ή το αργότερο μέχρι τις αρχές του επόμενου χρόνου. Παράλληλα, έχει εκφράσει την πρόθεση και την ετοιμότητα για κατασκευή υποθαλάσσιου αγωγού για μεταφορά αερίου από το «Οικόπεδο» στην Κύπρο. Το κόστος παράδοσης του φυσικού αερίου, θα είναι αντικείμενο μελέτης. Όπως εκτιμούν, θα είναι εύκολη η χρηματοδότηση τερματικού υγροποίησης για εξαγωγή φυσικού αερίου στην Ευρώπη.

Θέμα ημερών είναι και η προκήρυξη 35 διεθνών προσφορών για την πρώτη γεώτρηση για φυσικό αέριο στο «Oικόπεδο 12» της ΑΟΖ της Κύπρου από κοινού με την Noble Energy. Κάθε γεώτρηση θα στοιχίζει γύρω στα 65 εκατ. ευρώ, ενώ σε εξέλιξη βρίσκονται η μελέτη επικινδυνότητας και η περιβαλλοντική μελέτη.

Εξαιρετικής σημασίας θα είναι και η επίσκεψη του Προέδρου της Δημοκρατίας στο Ισραήλ στα μέσα Μαρτίου, υπό τη συνοδεία υπουργών και μεγάλης επιχειρηματικής ομάδας.

Η Άγκυρα δεν αναγνωρίζει την ΑΟΖ

Η Άγκυρα και το ψευδοκράτος δεν αναγνωρίζουν την ΑΟΖ και διαμηνύουν πως εάν εντοπισθεί πετρέλαιο σε περιοχές κοντά στην Κύπρο τότε η εκμετάλλευσή του θα πρέπει να γίνει από κοινού με τους Τουρκοκύπριους. Με έγγραφό της στον ΟΗΕ, υποστηρίζει πως πρέπει να έχει λόγο σε κάθε οριοθέτηση θαλάσσιων ζωνών στην περιοχή.

Ως «αντίποινα», παρενοχλεί με φρεγάτες ερευνητικά πλοία (με ξένη σημαία) που κάνουν έρευνες για εντοπισμό πετρελαίου για λογαριασμό της Κύπρου, ενώ το ψευδοκράτος ανακοίνωσε πως θα προχωρήσει σε καθορισμό ΑΟΖ με την Τουρκία για να αρχίσει έρευνες για εντοπισμό πετρελαίου και φυσικού αερίου.

Η στάση της Ελλάδας

Τη στιγμή που το ενεργειακό τοπίο στη Μεσόγειο αλλάζει άρδην, η Ελλάδα στην ουσία παραμένει άπρακτη και δρουν άλλα μέρη για αυτή.
Πρόσφατα το Ισραήλ αναγνώρισε την ελληνική ΑΟΖ, πράγμα που δεν έχει κάνει η ίδια η Ελλάδα. Στη συνέχεια έδωσε στη δημοσιότητα και τους χάρτες που απεικονίζουν την Ελληνική ΑΟΖ ως συνέχεια της Κυπριακής, ενώ περιγράφεται και η πορεία που θα έχει ο αγωγός μεταφοράς φυσικού αερίου που θα παράγεται στο κοίτασμα Λεβιάθαν στην Ευρώπη μέσω υποθαλάσσιου αγωγού διαμέσου της χώρας μας.

Η Ελλάδα δεν προχωρά στον καθορισμό της ΑΟΖ της εξαιτίας τούρκικών ενστάσεων. Η Άγκυρα το έχει επιτύχει αυτό, αλλά και το πάγωμα των συνομιλιών μεταξύ Αθήνας και Αιγύπτου, με την απαίτηση της να εξαιρεθεί το Καστελόριζο από την οριοθέτηση.

Την ίδια στιγμή οι Αιγύπτιοι ενημέρωσαν την ελληνική πλευρά πως θα αρχίσουν συνομιλίες για οριοθέτηση με τη Τουρκία, ενώ οι δύο χώρες δεν διαθέτουν κοινά θαλάσσια σύνορα. Η Αίγυπτος θα διαθέτει θαλάσσια σύνορα με τη Τουρκία εάν δεν αναγνωριστούν τα δικαιώματα του Καστελόριζου. Παράπλευρή «συνέπεια»; Εάν η Ελλάδα οριοθετήσει την ΑΟΖ της με την Αίγυπτο με το Καστελόριζο εκτός χάρτη, τότε η Ελλάδα δεν θα έχει θαλάσσια σύνορα με την Κύπρο!

Η ανάγκη για κατοχύρωση των δικαιωμάτων και συμφερόντων της χώρας είναι πιο επιτακτική από ποτέ, όχι μόνο της εξαιτίας της οικονομικής κατάστασης στην οποία έχει περιέλθει, αλλά γιατί με βάση δηλώσεις επιστημόνων, νοτίως της Κρήτης υπάρχουν ενδείξεις για μια μικρή ενεργειακή «Αλάσκα», για ύπαρξη κοιτασμάτων φυσικού αερίου.

Ιδανική θα ήταν μια συμφωνία με την Κύπρο- η οποία μας χτύπησε την πόρτα επί κυβέρνησης Καραμανλή και απάντηση δεν πήρε- για την οριοθέτηση ΑΟΖ μεταξύ των δυο χωρών.

Produced by