22
ΜΑΡ

Ελπίδες για θαύμα στο… παρά πέντε της Συνόδου


ΤΟΥ ΝΩΝΤΑ ΧΑΛΔΟΥΠΗ
(nontas71@gmail.com)

*Αναδημοσίευση από την εφημερίδα ΧΡΗΜΑ ΤΡΙΤΗ

Λίγα 24ωρα πριν την κρίσιμη Σύνοδο Κορυφής της Παρασκευής, 25 Μαρτίου, η κυβέρνηση διατηρεί αμυδρές ελπίδες, ότι αυτή την φορά ίσως να γίνει ένα σημαντικό πρόσθετο βήμα υπέρ της Ελλάδας από τους Ευρωπαίους ηγέτες, κυρίως χάρη στις ισχυρές πιέσεις που ασκεί η ηγεσία της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας στο παρασκήνιο, αλλά και εξαιτίας της γενικευμένης πλέον εκτίμησης στις αγορές, ότι όσα αποφασίσθηκαν στις 11 Μαρτίου αποτελούν μια ημιτελή λύση στο ελληνικό πρόβλημα και δεν αποτρέπουν οριστικά την αναδιάρθρωση του χρέους το 2013.

Το «θαύμα» στο οποίο προσβλέπουν οι κυβερνητικοί παράγοντες είναι να εγκριθεί, έστω και την ύστατη ώρα, η δυνατότητα του Ευρωπαϊκού Μηχανισμού Οικονομικής Σταθερότητας (EFSF) να προχωρά σε αγορές ομολόγων από τη δευτερογενή αγορά, ή να δανείζει εθνικές κυβερνήσεις για επαναγορά ομολόγων τους σε χαμηλές τιμές, ώστε να μειώνουν το χρέος .

Στη Σύνοδο Κορυφής της Ευρωζώνης, στις 11 Μαρτίου, αυτό το ευρέως συζητηθέν σχέδιο, που θα βοηθούσε σημαντικά την Ελλάδα στην προσπάθεια να θέσει υπό έλεγχο το χρέος, ώστε να διευκολύνει την επάνοδό της στην αγορά, προσέκρουσε στις ισχυρές αντιστάσεις της Άνγκελα Μέρκελ . Η λεγόμενη «ποιοτική ευελιξία» του EFSF περιορίσθηκε στη δυνατότητα αγοράς ομολόγων από την πρωτογενή αγορά, δηλαδή απευθείας από εκδόσεις στις οποίες προχωρούν οι κυβερνήσεις, χωρίς να επεκταθεί στη δευτερογενή αγορά, όπως ζητούσε επιτακτικά η ΕΚΤ .

Η δυνατότητα «απόσυρσης» ελληνικών ομολόγων, μέσω του EFSF, είναι ιδιαίτερα σημαντική για την ελληνική κυβέρνηση, καθώς ήδη η ΕΚΤ έχει συγκεντρώσει ομόλογα του Δημοσίου ονομαστικής αξίας περίπου 50 δισ. ευρώ, που λόγω των χαμηλών τιμών διαπραγμάτευσής τους στη δευτερογενή αγορά αποκτήθηκαν από την κεντρική τράπεζα σε πολύ χαμηλότερη τιμή, που υπολογίζεται σε 35 δισ. ευρώ. Αν η κυβέρνηση μπορούσε, με τη «μεσολάβηση» του EFSF να επαναγοράσει και να διαγράψει αυτά τα ομόλογα, δημιουργώντας ένα νέο χρέος προς το μηχανισμό στήριξης με ευνοϊκούς όρους χρηματοδότησης, θα μείωνε μέσα σε μια νύχτα το δημόσιο χρέος κατά 15 δισ. ευρώ, που είναι η διαφορά ανάμεσα στην ονομαστική αξία και στο κόστος κτήσης των ομολόγων της από την ΕΚΤ.

Ο ρόλος Τρισέ

Στη Σύνοδο της Παρασκευής, ο Ζαν Κλωντ Τρισέ αναμένεται να επαναφέρει το αίτημά του για ουσιαστική ενίσχυση της ποιοτικής ευελιξίας του EFSF, όχι μόνο γιατί επιδιώκει μια ελάφρυνση του ελληνικού χρέους, που θα διευκολύνει τη χώρα στην επιστροφή της στην αγορά, αλλά κυρίως γιατί οι τραπεζίτες της Φραγκφούρτης επιθυμούν να απεμπλακούν το συντομότερο από την υποχρέωσή τους να στηρίζουν στην αγορά τα ομόλογα των περιφερειακών οικονομιών και ζητούν επιτακτικά από τις κυβερνήσεις της Ευρωζώνης να αναλάβει αυτό το ρόλο το EFSF και, αργότερα, ο μόνιμος Μηχανισμός Οικονομικής Σταθερότητας.

Αυτό το αίτημα του Τρισέ δεν ικανοποιήθηκε στις 11 Μαρτίου και ο Γάλλος τραπεζίτης έφυγε με «άδεια χέρια» από τη Σύνοδο Κορυφής. Εξέφρασε μάλιστα με αρκετή σαφήνεια τη δυσαρέσκειά του, λέγοντας μετά τη Σύνοδο ότι τα αποτελέσματά της κινούνται στη σωστή κατεύθυνση, αλλά αποφεύγοντας επιμελώς να χαιρετίσει τις αποφάσεις ως μια πλήρη απάντηση στην ευρωπαϊκή κρίση χρέους. Άλλωστε, οι Ευρωπαίοι ηγέτες δεν έκαναν δεκτή ούτε και την πρόταση που ο Τρισέ θεωρούσε ιδιαίτερα κρίσιμη, δηλαδή τη διαμόρφωση ενός αυστηρού καθεστώτος επιβολής αυτόματων κυρώσεων στους δημοσιονομικά απείθαρχους της Ευρωζώνης.

Ήταν μια σπάνια στην ιστορία περίπτωση Ευρωπαϊκής Συνόδου με οικονομικά θέματα στο επίκεντρο, όπου οι Ευρωπαίοι ηγέτες αγνόησαν εντελώς τις προτάσεις της κεντρικής τράπεζας. Σε μια περίοδο κρίσης και έντονης αμφισβήτησης του ευρώ από τις αγορές, αυτή η στάση κρύβει πολλούς κινδύνους, γι’ αυτό και διατηρούνται «ζωντανές» οι ελπίδες, ότι στις 25 Μαρτίου μπορεί να υπάρξει μια ευχάριστη έκπληξη, με την έγκριση των προτάσεων Τρισέ για τη μεταφορά του βάρους στήριξης των περιφερειακών ομολόγων από την ΕΚΤ στο EFSF.

Στην παρούσα συγκυρία, όπως εκτιμούν πολλοί αναλυτές, η ΕΚΤ δεν μπορεί να μεγιστοποιήσει τις πιέσεις της στην πολιτική ηγεσία για μια λύση μέσω του EFSF στη στήριξη των ομολόγων των περιφερειακών οικονομιών, καθώς η κεντρική τράπεζα θεωρεί ότι είναι ώρα να αποσύρει όλα τα έκτακτα μέτρα στήριξης των κυβερνήσεων και των τραπεζών και να αφοσιωθεί στην τυπική αποστολή της, δηλαδή στον έλεγχο του πληθωρισμού.

Οι τραπεζίτες θεωρούν ότι είναι αντιφατικό και δεν συμβάλλει στην αξιόπιστη άσκηση της νομισματικής πολιτικής να εμφανίζεται η ΕΚΤ από τη μια να αυξάνει τα επιτόκια , για να ελέγξει τον πληθωρισμό, ενώ ταυτόχρονα να παρεμβαίνει στις αγορές για να στηρίζει τα ομόλογα της Ελλάδας, της Ιρλανδίας και της Πορτογαλίας. Άλλωστε, εξαρχής αυτό το πρόγραμμα στήριξης των περιφερειακών οικονομιών είχε διχάσει τους τραπεζίτες και οι αρχικές αποφάσεις, τον περασμένο Μάιο, είχαν ληφθεί παρά την αντίθετη θέση του Γερμανού τραπεζίτη, Άξελ Βέμπερ.

Δεν πείσθηκε η αγορά

Ο Τρισέ θα έχει στις 25 Μαρτίου ένα πρόσθετο επιχείρημα για να ζητήσει την ενίσχυση της ευελιξίας του EFSF πέρα από τα όρια των αποφάσεων της 11ης Μαρτίου: έχει γίνει πλέον σαφές, ότι η αγορά ομολόγων δεν έχει πεισθεί, ότι με τις τελευταίες αποφάσεις απομακρύνεται οριστικά ο κίνδυνος των ελεγχόμενων χρεοκοπιών στην Ευρωζώνη . Γι’ αυτό, άλλωστε, το spread και το ασφάλιστρο των ελληνικών ομολόγων παραμένουν σε πολύ υψηλά επίπεδα, έχοντας αποκλιμακωθεί μόνο οριακά μετά τη Σύνοδο Κορυφής της 11ης Μαρτίου.

Η αγορά ομολόγων, όπως εκτιμούν στην ΕΚΤ, θα μπορούσε να μεταβάλει τη στάση της έναντι της Ελλάδας, ώστε η χώρα να διεκδικήσει την επιστροφή της σε εκδόσεις ομολόγων το 2012, αν παράλληλα με την προσπάθεια της Αθήνας για μεγαλύτερη μείωση του χρέους, μέσω του προγράμματος ιδιωτικοποιήσεων των 50 δισ. ευρώ, δινόταν στη χώρα και η δυνατότητα να μειώσει γρήγορα το χρέος της με επαναγορά ομολόγων, μέσω του EFSF. Σε αντίθετη περίπτωση, πολύ δύσκολα θα μπορούσε να μεταβάλλει την άποψή της η πλειονότητα των αναλυτών, που θεωρούν ότι το χρέος της Ελλάδας δεν είναι βιώσιμο και θα χρειασθεί αναδιάρθρωση το 2013.

Όπως έγραψαν οι “Financial Times”, παρουσιάζοντας τα συμπεράσματα δημοσκόπησης με ερωτώμενους θεσμικούς επενδυτές, αυτοί «ολοένα και περισσότερο πιστεύουν πως η Ελλάδα και άλλες οικονομίες της ευρωπαϊκής περιφέρειας που αντιμετωπίζουν προβλήματα θα αναγκαστούν να προχωρήσουν σε αναδιάρθρωση χρέους. Αυτή η εκτίμηση ισοδυναμεί με πρόταση μομφής κατά των προσπαθειών της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την αποτροπή μιας ευρύτερης κρίσης χρέους».

Σύμφωνα με έρευνα της Barclays Capital σε περισσότερους από 1.000 θεσμικούς επενδυτές, την οποία παρουσίασαν οι “F.T.”, το 70% των ερωτηθέντων περιμένουν ότι θα υπάρξει αναδιάρθρωση κρατικού χρέους ή χρεοκοπία μέσα στην επόμενη τριετία. Περισσότεροι από τους μισούς ερωτηθέντες θεσμικούς επενδυτές περιμένουν αναδιάρθρωση χρεών πέρα από την Ελλάδα και σε άλλες χώρες της περιφέρειας, όπως η Πορτογαλία και η Ιρλανδία , ενώ μόνο το 2% εκτιμά ότι αυτό θα οδηγήσει σε διάσπαση της Ευρωζώνης.
Produced by